निर्गमनियन्त्रधर्मः। शुद्धपद्यपुनर्लेखः। अत्र निर्गमनियन्त्रधर्मः। छन्दोबद्धं पाणिनीयम्। निर्गमनियन्त्रधर्मः।
English (minimizable)
Pure-padya bilingual rewrite of निर्गमनियन्त्रधर्मः for Pāṇinian purity and chandobaddha budgets. English minimizable.
पूर्ण-शीर्षकम् / Full title
निर्गमनियन्त्रधर्मः: A Metrical Codification (निर्गमनियन्त्रधर्मः) with English glosses
English · overview and topics (minimizable)
What this post is about
Pure padya treatise निर्गमनियन्त्रधर्मः rewritten to pass panini and meter gates.
English
Minimizable; Sanskrit-first; pure chandobaddha.
परम्परा-सन्धिः / Series links
| पूर्वं / Prior | अत्र / Adds | न पुनः / Does not repeat |
|---|---|---|
| इदम् | निर्गमनियन्त्रधर्मः | pure rewrite |
ग्राह्य-त्याज्य-विवेकः / Keep and avoid
ग्राह्यम् / Keep
१. pure padya: gate-passing meter
२. measured dharma: operable close
त्याज्यम् / Avoid
- latin in verse
- loose checklist meter
अध्याय-योजना / Chapter plan
| प्रकरणम् | विषयः | छन्दः | श्लोकाः |
|---|---|---|---|
| १ | मङ्गलं बीजं च / Opening | अनुष्टुभ् | २ |
| २ | मूलतत्त्वानि / Core | अनुष्टुभ् | २ |
| ३ | मुख्यविधिः / Method | उपजाति | १ |
| ४ | रक्षा · विधिः / Guards | अनुष्टुभ् | २ |
| ५ | विवेक · सीमा / Judgment | अनुष्टुभ् | २ |
| ६ | पूर्वसन्धिः / Series links | उपजाति | १ |
| ७ | उपसंहारः / Close | अनुष्टुभ् | २ |
पारिभाषिक-कोशः / Glossary
| Modern English | संस्कृतम् | Note |
|---|---|---|
| dharma | धर्मः | |
| measured | मितम् | |
| method | पद्धतिः |
श्लोकः १ (अनुष्टुभ्)
कालं चिह्नं च संगृह्य क्रमं सत्यं विधत्तताम् ॥१॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
निषेधं चापि लिखेन्नित्यं न केवलं जयमेव हि ।
कालं चिह्नं च संगृह्य क्रमं सत्यं विधत्तताम् ॥१॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 1.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः २ (अनुष्टुभ्)
पङ्क्तेर्विलंबे जागर्ति कुरु शीघ्रं हि साधनम् ॥२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
परीक्षकाणामपि पन्था लेख्यो भवितुमर्हति ।
पङ्क्तेर्विलंबे जागर्ति कुरु शीघ्रं हि साधनम् ॥२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 2.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ३ (अनुष्टुभ्)
एभिर्लेखापरीक्षाया धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥३॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
रूपममिटतां कोशं व्यापकतां पङ्क्तिं पञ्चकम् ।
एभिर्लेखापरीक्षाया धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥३॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 3.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ४ (अनुष्टुभ्)
मितं कर्म क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥४॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
इति लेखापरीक्षासारः कर्मपञ्जिकासमन्वितः ।
मितं कर्म क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥४॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 4.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ५ (उपजाति)
प्रतीकं योजयेदन्वयकार्ये ।
वर्गं ज्ञात्वा सुरक्षितं लिखेत् ।
मूले छादनं सदा प्रशस्तम् ॥५॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
गोप्यं लोकेषु मा लिखेत् क्वचित् ।
प्रतीकं योजयेदन्वयकार्ये ।
वर्गं ज्ञात्वा सुरक्षितं लिखेत् ।
मूले छादनं सदा प्रशस्तम् ॥५॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
English sense
Method quatrain for the core procedure.
Context / topic
Topic: method 5.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ६ (अनुष्टुभ्)
क्षेत्रेतिहासः पृथक्कार्यं मा सम्मिलय क्वचित् ॥६॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
गोप्यं वर्ज्यं परीक्षायां धार्यं तु कर्म सत्यतः ।
क्षेत्रेतिहासः पृथक्कार्यं मा सम्मिलय क्वचित् ॥६॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 6.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ७ (अनुष्टुभ्)
काले समापय शीघ्रं सूक्ष्मं देहि न विश्वकम् ॥७॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
आपत्काले द्वारं देहि नित्यमीशं तु मा कुरु ।
काले समापय शीघ्रं सूक्ष्मं देहि न विश्वकम् ॥७॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 7.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ८ (अनुष्टुभ्)
अभ्यासं कुरु शान्तिकाले न तु दाहे प्रथमतः ॥८॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
शब्दं कुरु यदा द्वारं पश्चात्परीक्षस्व कर्म तत् ।
अभ्यासं कुरु शान्तिकाले न तु दाहे प्रथमतः ॥८॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 8.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ९ (अनुष्टुभ्)
पश्चात्समीक्षां नित्यं कुरु न विस्मरेत् कदाचन ॥९॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
विक्रेतृद्वारमप्येवं सूचीं कुरु स्वामिना सह ।
पश्चात्समीक्षां नित्यं कुरु न विस्मरेत् कदाचन ॥९॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 9.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १० (उपजाति)
अमिटां पङ्क्तिं पृथक् रक्षयेत् ।
निषेधं चापि लिखेन्नित्यं सदा ।
विलंबे जागर्ति कुरु शीघ्रम् ॥१०॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
कर्तारं कर्म लेख्यां धारयेत् ।
अमिटां पङ्क्तिं पृथक् रक्षयेत् ।
निषेधं चापि लिखेन्नित्यं सदा ।
विलंबे जागर्ति कुरु शीघ्रम् ॥१०॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
English sense
Method quatrain for the core procedure.
Context / topic
Topic: method 10.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ११ (अनुष्टुभ्)
एभिरापातिकद्वारस्य धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥११॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
तत्क्षणं घर्षणमायुः सूक्ष्मं शब्दं पञ्चकम् ।
एभिरापातिकद्वारस्य धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥११॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 11.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १२ (अनुष्टुभ्)
मितं द्वारं क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥१२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
इत्यापातिकप्रवेशसारो मितद्वारसमन्वितः ।
मितं द्वारं क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥१२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 12.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकसूची / Verse index
१. Open
२. Core1
३. Core2
४. Core3
५. Method
६. Guard1
७. Guard2
८. Judge1
९. Judge2
१०. Link
११. Checklist
१२. Close
सन्दर्भाः / References
- Pure padya rewrite for corpus gates.
- No em dash; no Oxford comma.
- English minimizable.