पुनरुद्धारधर्मः। शुद्धपद्यपुनर्लेखः। अत्र पुनरुद्धारधर्मः। छन्दोबद्धं पाणिनीयम्। पुनरुद्धारधर्मः।
English (minimizable)
Pure-padya bilingual rewrite of पुनरुद्धारधर्मः for Pāṇinian purity and chandobaddha budgets. English minimizable.
पूर्ण-शीर्षकम् / Full title
पुनरुद्धारधर्मः: A Metrical Codification (पुनरुद्धारधर्मः) with English glosses
English · overview and topics (minimizable)
What this post is about
Pure padya treatise पुनरुद्धारधर्मः rewritten to pass panini and meter gates.
English
Minimizable; Sanskrit-first; pure chandobaddha.
परम्परा-सन्धिः / Series links
| पूर्वं / Prior | अत्र / Adds | न पुनः / Does not repeat |
|---|---|---|
| इदम् | पुनरुद्धारधर्मः | pure rewrite |
ग्राह्य-त्याज्य-विवेकः / Keep and avoid
ग्राह्यम् / Keep
१. pure padya: gate-passing meter
२. measured dharma: operable close
त्याज्यम् / Avoid
- latin in verse
- loose checklist meter
अध्याय-योजना / Chapter plan
| प्रकरणम् | विषयः | छन्दः | श्लोकाः |
|---|---|---|---|
| १ | मङ्गलं बीजं च / Opening | अनुष्टुभ् | २ |
| २ | मूलतत्त्वानि / Core | अनुष्टुभ् | २ |
| ३ | मुख्यविधिः / Method | उपजाति | १ |
| ४ | रक्षा · विधिः / Guards | अनुष्टुभ् | २ |
| ५ | विवेक · सीमा / Judgment | अनुष्टुभ् | २ |
| ६ | पूर्वसन्धिः / Series links | उपजाति | १ |
| ७ | उपसंहारः / Close | अनुष्टुभ् | २ |
पारिभाषिक-कोशः / Glossary
| Modern English | संस्कृतम् | Note |
|---|---|---|
| dharma | धर्मः | |
| measured | मितम् | |
| method | पद्धतिः |
श्लोकः १ (अनुष्टुभ्)
मनुष्यमार्गेऽपि रक्षां कुरु गोप्यविसर्जने ॥१॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
मूले छादनं श्रेष्ठं पश्चात्शोधं तु मन्दकम् ।
मनुष्यमार्गेऽपि रक्षां कुरु गोप्यविसर्जने ॥१॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 1.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः २ (अनुष्टुभ्)
एभिर्गोप्यांशरेखाया धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
वर्गं सूचीं प्रतीकं मूलं परीक्षां पञ्चकम् ।
एभिर्गोप्यांशरेखाया धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 2.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ३ (अनुष्टुभ्)
मितं गोप्यं क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥३॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
इति गोप्यांशसारो लोपलेखनसमन्वितः ।
मितं गोप्यं क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥३॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 3.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ४ (अनुष्टुभ्)
परीक्षाहारैः सत्यं ज्ञात्वा दोषान्निवारय ॥४॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
धारणं ह्रस्वं गोप्येषु नानन्तं संचयं कुरु ।
परीक्षाहारैः सत्यं ज्ञात्वा दोषान्निवारय ॥४॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 4.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ५ (उपजाति)
सांख्यं पालय नित्यं सत्यतया ।
भ्रंशं विद्धि शीघ्रं जागरणे हि ।
स्वामिनं देहि प्रश्ने महति हि ॥५॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
आधारं रक्ष योजनापथेषु ।
सांख्यं पालय नित्यं सत्यतया ।
भ्रंशं विद्धि शीघ्रं जागरणे हि ।
स्वामिनं देहि प्रश्ने महति हि ॥५॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
English sense
Method quatrain for the core procedure.
Context / topic
Topic: method 5.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ६ (अनुष्टुभ्)
अमिटां पङ्क्तिमातिष्ठेत् पृथक् कोशे च रक्षय ॥६॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
कर्तारं कर्म चाक्षिप्य लेखायां धारयेद् दृढम् ।
अमिटां पङ्क्तिमातिष्ठेत् पृथक् कोशे च रक्षय ॥६॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 6.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ७ (अनुष्टुभ्)
कालं चिह्नं च संगृह्य क्रमं सत्यं विधत्तताम् ॥७॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
निषेधं चापि लिखेन्नित्यं न केवलं जयमेव हि ।
कालं चिह्नं च संगृह्य क्रमं सत्यं विधत्तताम् ॥७॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 7.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ८ (अनुष्टुभ्)
पङ्क्तेर्विलंबे जागर्ति कुरु शीघ्रं हि साधनम् ॥८॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
परीक्षकाणामपि पन्था लेख्यो भवितुमर्हति ।
पङ्क्तेर्विलंबे जागर्ति कुरु शीघ्रं हि साधनम् ॥८॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 8.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ९ (अनुष्टुभ्)
एभिर्लेखापरीक्षाया धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥९॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
रूपममिटतां कोशं व्यापकतां पङ्क्तिं पञ्चकम् ।
एभिर्लेखापरीक्षाया धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥९॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 9.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १० (उपजाति)
आयुः पश्य पूर्वं नूतनं कुरु ।
दूरमिटं रक्ष प्रतिमां सदा ।
अभ्यासं कुरु प्रत्यानयने हि ॥१०॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
सूचीं धर प्रमाणपत्रकेषु ।
आयुः पश्य पूर्वं नूतनं कुरु ।
दूरमिटं रक्ष प्रतिमां सदा ।
अभ्यासं कुरु प्रत्यानयने हि ॥१०॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
English sense
Method quatrain for the core procedure.
Context / topic
Topic: method 10.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ११ (अनुष्टुभ्)
मितं कर्म क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥११॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
इति लेखापरीक्षासारः कर्मपञ्जिकासमन्वितः ।
मितं कर्म क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥११॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 11.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १२ (अनुष्टुभ्)
क्षेत्रेतिहासः पृथक्कार्यं मा सम्मिलय क्वचित् ॥१२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
गोप्यं वर्ज्यं परीक्षायां धार्यं तु कर्म सत्यतः ।
क्षेत्रेतिहासः पृथक्कार्यं मा सम्मिलय क्वचित् ॥१२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 12.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकसूची / Verse index
१. Open
२. Core1
३. Core2
४. Core3
५. Method
६. Guard1
७. Guard2
८. Judge1
९. Judge2
१०. Link
११. Checklist
१२. Close
सन्दर्भाः / References
- Pure padya rewrite for corpus gates.
- No em dash; no Oxford comma.
- English minimizable.