लेखनमुद्राधर्मः। द्वयमार्गधर्मस्य (१६ फाल्गु) अनन्तरं अत्र लेखनमुद्रा: लेखनमुद्राधर्मः सारचिह्नं सत्यापनम्। लेखनमुद्राधर्मः।
English (minimizable)
After dual path (16 Feb), this post covers write seals: content hashes, integrity marks, verify-on-read and why unchecked bytes are polite corruption.
पूर्ण-शीर्षकम् / Full title
लेखनमुद्राधर्मः: A Metrical Codification of Write-Seal Dharma (with English glosses)
English · overview and topics (minimizable)
What this post is about
Every durable byte should carry a vow. Hash at write, verify at read, quarantine on mismatch.
Topics
- Why seal
- Hash at write
- Store beside
- Verify on read
- Quarantine
- Algorithm agility
- End-to-end
- Meter mismatch
- Not trust disk alone
- Five limbs
- Close
- Seal
Sanskrit title
लेखनमुद्राधर्मः = dharma of the write seal.
English
Minimizable; Sanskrit-first.
परम्परा-सन्धिः / Series links
| पूर्वं / Prior | अत्र / Adds | न पुनः / Does not repeat |
|---|---|---|
| द्वयमार्गधर्मः (१६ फाल्गु) | ship paths | not byte vow |
| साक्षीलेखधर्मः (३१ जन) | witness | cousin seal |
| अत्र | content integrity seals | - |
ग्राह्य-त्याज्य-विवेकः / Keep and avoid
ग्राह्यम् / Keep
१. compute hash on canonical bytes: hash
२. persist seal with payload: store
३. verify before serve or apply: verify
४. quarantine mismatches loud: quar
५. plan algorithm migration path: algo
त्याज्यम् / Avoid
- Trust disk CRC only forever
- No verify on restore
- Silent bitrot serve
- Hash optional in clients only
अध्याय-योजना / Chapter plan
| प्रकरणम् | विषयः | छन्दः | श्लोकाः |
|---|---|---|---|
| १ | मङ्गलं बीजं च / Opening | अनुष्टुभ् | २ |
| २ | मूलतत्त्वानि / Core | अनुष्टुभ् | २ |
| ३ | मुख्यविधिः / Method | उपजाति | १ |
| ४ | रक्षा · विधिः / Guards | अनुष्टुभ् | २ |
| ५ | विवेक · सीमा / Judgment | अनुष्टुभ् | २ |
| ६ | पूर्वसन्धिः / Series links | उपजाति | १ |
| ७ | उपसंहारः / Close | अनुष्टुभ् | २ |
पारिभाषिक-कोशः / Glossary
| Modern English | संस्कृतम् | Note |
|---|---|---|
| write seal | लेखनमुद्रा | content vow mark |
| checksum | सारचिह्नम् | essence mark |
| verify | सत्यापनम् | check truth |
| quarantine | निरोधकक्षः | hold bad bytes |
| bitrot | बिटक्षयः | silent decay |
श्लोकः १ (अनुष्टुभ्)
अमुद्रे लेखे मिथ्या हसति पथि सदा ॥१॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
स्थिरलेखः व्रतं वहतु तस्माद् लेखे मुद्रां योजय ।
अमुद्रे लेखे मिथ्या हसति पथि सदा ॥१॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| स्थिरलेखः | स्थिरलेखः |
| व्रतं | व्रतं |
| वहतु | वहतु |
| तस्माद् | तस्माद् |
| लेखे | लेखे |
| मुद्रां | मुद्रां |
| योजय | योजय |
| अमुद्रे | अमुद्रे |
| मिथ्या | मिथ्या |
| हसति | हसति |
| पथि | पथि |
| सदा | सदा |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Durable bytes should carry a vow; seal at write or corruption smiles.
Context / topic
why
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः २ (अनुष्टुभ्)
विकृते गणने मुद्रा मिथ्या जायते हि ॥२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
प्रामाणिकलेखेषु सारं गणय मा विकृते ।
विकृते गणने मुद्रा मिथ्या जायते हि ॥२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| प्रामाणिकलेखेषु | प्रामाणिकलेखेषु |
| सारं | सारं |
| गणय | गणय |
| मा | मा |
| विकृते | विकृते |
| गणने | गणने |
| मुद्रा | मुद्रा |
| मिथ्या | मिथ्या |
| जायते | जायते |
| हि | हि |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Hash canonical bytes not a warped view; warped hash is a false seal.
Context / topic
hash
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ३ (उपजाति)
पृथक् मा नश्यतु सदा सम्यक् ।
सहधारणे सत्यम् हि सम्यक् ।
एवं धारणधर्मः हि सम्यक् ॥३॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
मुद्रां पार्श्वे सह धरेत् एव ।
पृथक् मा नश्यतु सदा सम्यक् ।
सहधारणे सत्यम् हि सम्यक् ।
एवं धारणधर्मः हि सम्यक् ॥३॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| मुद्रां | मुद्रां |
| पार्श्वे | पार्श्वे |
| सह | सह |
| धरेत् | धरेत् |
| एव | एव |
| पृथक् | पृथक् |
| मा | मा |
| नश्यतु | नश्यतु |
| सदा | सदा |
| सम्यक् | सम्यक् |
| सहधारणे | सहधारणे |
| सत्यम् | सत्यम् |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
English sense
Store the seal beside the payload; lost-apart seals are useless.
Context / topic
store
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ४ (अनुष्टुभ्)
असत्यापने दोषः प्रविशति नित्यम् ॥४॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
पठने वा योजने पूर्वं सत्यापय मा विश्वस ।
असत्यापने दोषः प्रविशति नित्यम् ॥४॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| पठने | पठने |
| वा | वा |
| योजने | योजने |
| पूर्वं | पूर्वं |
| सत्यापय | सत्यापय |
| मा | मा |
| विश्वस | विश्वस |
| असत्यापने | असत्यापने |
| दोषः | दोषः |
| प्रविशति | प्रविशति |
| नित्यम् | नित्यम् |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Verify before serve or apply; trust-without-check lets faults in.
Context / topic
verify
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ५ (अनुष्टुभ्)
मौनभेदे विषं प्रसरति पथि सदा ॥५॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
भेदमुद्रां निरोधकक्षे रुन्धि उच्चैः वद ।
मौनभेदे विषं प्रसरति पथि सदा ॥५॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| भेदमुद्रां | भेदमुद्रां |
| निरोधकक्षे | निरोधकक्षे |
| रुन्धि | रुन्धि |
| उच्चैः | उच्चैः |
| वद | वद |
| मौनभेदे | मौनभेदे |
| विषं | विषं |
| प्रसरति | प्रसरति |
| पथि | पथि |
| सदा | सदा |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Quarantine mismatches and speak loud; silent mismatch spreads poison.
Context / topic
quar
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ६ (अनुष्टुभ्)
सहसाच्छेदे पुराणं अन्धम् हि नित्यम् ॥६॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
मुद्राविधिपरिवर्तने सेतुं देहि मा सहसा ।
सहसाच्छेदे पुराणं अन्धम् हि नित्यम् ॥६॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| मुद्राविधिपरिवर्तने | मुद्राविधिपरिवर्तने |
| सेतुं | सेतुं |
| देहि | देहि |
| मा | मा |
| सहसा | सहसा |
| सहसाच्छेदे | सहसाच्छेदे |
| पुराणं | पुराणं |
| अन्धम् | अन्धम् |
| हि | हि |
| नित्यम् | नित्यम् |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Algorithm change needs a bridge; hard cut blinds old seals.
Context / topic
algo
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ७ (अनुष्टुभ्)
मध्यमात्रे चोरः हसति पथि नित्यम् ॥७॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
अन्तादनन्तं मुद्रां धरेत् मध्ये एव मा ।
मध्यमात्रे चोरः हसति पथि नित्यम् ॥७॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| अन्तादनन्तं | अन्तादनन्तं |
| मुद्रां | मुद्रां |
| धरेत् | धरेत् |
| मध्ये | मध्ये |
| एव | एव |
| मा | मा |
| मध्यमात्रे | मध्यमात्रे |
| चोरः | चोरः |
| हसति | हसति |
| पथि | पथि |
| नित्यम् | नित्यम् |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Prefer end-to-end seals not only middle hops; middle-only delights thieves.
Context / topic
e2e
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ८ (अनुष्टुभ्)
मौनवृद्धौ अग्निर्वर्धते पथि नित्यम् ॥८॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
मुद्राभेदं मापय वृद्धौ शब्दं देहि हि ।
मौनवृद्धौ अग्निर्वर्धते पथि नित्यम् ॥८॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| मुद्राभेदं | मुद्राभेदं |
| मापय | मापय |
| वृद्धौ | वृद्धौ |
| शब्दं | शब्दं |
| देहि | देहि |
| हि | हि |
| मौनवृद्धौ | मौनवृद्धौ |
| अग्निर्वर्धते | अग्निर्वर्धते |
| पथि | पथि |
| नित्यम् | नित्यम् |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Meter mismatch rate and page; silence grows fire.
Context / topic
meter
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ९ (अनुष्टुभ्)
मुद्रासत्यं पर्याप्तं पथि सदा नित्यम् ॥९॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
केवलकोशविश्वासो न धर्मः पथि कदापि ।
मुद्रासत्यं पर्याप्तं पथि सदा नित्यम् ॥९॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| केवलकोशविश्वासो | केवलकोशविश्वासो |
| न | न |
| धर्मः | धर्मः |
| पथि | पथि |
| कदापि | कदापि |
| मुद्रासत्यं | मुद्रासत्यं |
| पर्याप्तं | पर्याप्तं |
| सदा | सदा |
| नित्यम् | नित्यम् |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Disk-trust alone is not dharma; sealed truth is enough.
Context / topic
not disk
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १० (उपजाति)
रोधं सेतुं अन्तम् सदा सम्यक् ।
मापनं कोशविवेकम् एव ।
पञ्चाङ्गं लेखनमुद्रा उच्यते ॥१०॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
गणनं धारणं परीक्षणम् ।
रोधं सेतुं अन्तम् सदा सम्यक् ।
मापनं कोशविवेकम् एव ।
पञ्चाङ्गं लेखनमुद्रा उच्यते ॥१०॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| गणनं | गणनं |
| धारणं | धारणं |
| परीक्षणम् | परीक्षणम् |
| रोधं | रोधं |
| सेतुं | सेतुं |
| अन्तम् | अन्तम् |
| सदा | सदा |
| सम्यक् | सम्यक् |
| मापनं | मापनं |
| कोशविवेकम् | कोशविवेकम् |
| एव | एव |
| पञ्चाङ्गं | पञ्चाङ्गं |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
English sense
Five limbs of write-seal dharma.
Context / topic
five
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ११ (अनुष्टुभ्)
मापितसारं कर्मयोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥११॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
इति मुद्रासारः सत्यापनयुक्तः सदा ।
मापितसारं कर्मयोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥११॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| इति | इति |
| मुद्रासारः | मुद्रासारः |
| सत्यापनयुक्तः | सत्यापनयुक्तः |
| सदा | सदा |
| मापितसारं | मापितसारं |
| कर्मयोग्यं | कर्मयोग्यं |
| तन्त्रधर्मः | तन्त्रधर्मः |
| स | स |
| उच्यते | उच्यते |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Closing: operable integrity under hash-and-verify law.
Context / topic
close
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १२ (अनुष्टुभ्)
केवलकोशं मा मुद्राधर्मः स उच्यते पथि ॥१२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
लेखे गणय पठने परीक्षस्व भिन्ने रुन्धि ।
केवलकोशं मा मुद्राधर्मः स उच्यते पथि ॥१२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| लेखे | लेखे |
| गणय | गणय |
| पठने | पठने |
| परीक्षस्व | परीक्षस्व |
| भिन्ने | भिन्ने |
| रुन्धि | रुन्धि |
| केवलकोशं | केवलकोशं |
| मा | मा |
| मुद्राधर्मः | मुद्राधर्मः |
| स | स |
| उच्यते | उच्यते |
| पथि | पथि |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Hash on write, verify on read, quarantine mismatch, end-to-end, never disk-only trust.
Context / topic
seal
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकसूची / Verse index
१. मुद्रां योजय
२. लेखे गणय
३. पार्श्वे धरेत्
४. पठने परीक्षस्व
५. भिन्ने रुन्धि
६. विधिं चलतु
७. अन्तात् अन्तं
८. भेदं मापय
९. पञ्चाङ्गं स्मर
१०. केवलकोशं मा
११. सत्यं मुद्रां
१२. धर्मं धारय
सन्दर्भाः / References
- Data integrity
- Checksum pipelines
- Prior: blue-green 16 Feb, audit 31 Jan