स्वलेखपठनधर्मः। शुद्धपद्यपुनर्लेखः। अत्र स्वलेखपठनधर्मः। छन्दोबद्धं पाणिनीयम्। स्वलेखपठनधर्मः।
English (minimizable)
Pure-padya bilingual rewrite of स्वलेखपठनधर्मः for Pāṇinian purity and chandobaddha budgets. English minimizable.
पूर्ण-शीर्षकम् / Full title
स्वलेखपठनधर्मः: A Metrical Codification (स्वलेखपठनधर्मः) with English glosses
English · overview and topics (minimizable)
What this post is about
Pure padya treatise स्वलेखपठनधर्मः rewritten to pass panini and meter gates.
English
Minimizable; Sanskrit-first; pure chandobaddha.
परम्परा-सन्धिः / Series links
| पूर्वं / Prior | अत्र / Adds | न पुनः / Does not repeat |
|---|---|---|
| इदम् | स्वलेखपठनधर्मः | pure rewrite |
ग्राह्य-त्याज्य-विवेकः / Keep and avoid
ग्राह्यम् / Keep
१. pure padya: gate-passing meter
२. measured dharma: operable close
त्याज्यम् / Avoid
- latin in verse
- loose checklist meter
अध्याय-योजना / Chapter plan
| प्रकरणम् | विषयः | छन्दः | श्लोकाः |
|---|---|---|---|
| १ | मङ्गलं बीजं च / Opening | अनुष्टुभ् | २ |
| २ | मूलतत्त्वानि / Core | अनुष्टुभ् | २ |
| ३ | मुख्यविधिः / Method | उपजाति | १ |
| ४ | रक्षा · विधिः / Guards | अनुष्टुभ् | २ |
| ५ | विवेक · सीमा / Judgment | अनुष्टुभ् | २ |
| ६ | पूर्वसन्धिः / Series links | उपजाति | १ |
| ७ | उपसंहारः / Close | अनुष्टुभ् | २ |
पारिभाषिक-कोशः / Glossary
| Modern English | संस्कृतम् | Note |
|---|---|---|
| dharma | धर्मः | |
| measured | मितम् | |
| method | पद्धतिः |
श्लोकः १ (अनुष्टुभ्)
व्यवहारं मा मुखे न्यस्येद् गर्भे धर्मं निवेशयेत् ॥१॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
नित्यं संस्करणं रक्षेत् पुराणग्राहकेष्वपि ।
व्यवहारं मा मुखे न्यस्येद् गर्भे धर्मं निवेशयेत् ॥१॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 1.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः २ (अनुष्टुभ्)
केवलं मुखमात्रेण न ज्ञायतेऽधोजडता ॥२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
प्रत्येकं पथमालोक्य दोषाणां स्थानं विन्दति ।
केवलं मुखमात्रेण न ज्ञायतेऽधोजडता ॥२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 2.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ३ (अनुष्टुभ्)
प्रतिपटलं मुखानां तु वृद्धिः क्लेशाय कल्पते ॥३॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
कुलं ग्राहकं विभज्य मुखमेकं प्रकल्पयेत् ।
प्रतिपटलं मुखानां तु वृद्धिः क्लेशाय कल्पते ॥३॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 3.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ४ (अनुष्टुभ्)
पुराणभक्षणं पृथक् कार्यं त्रयं मा सम्मिलय ॥४॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
द्वारं नीतिं वहत्यग्रे मुखमाकारं तु यच्छति ।
पुराणभक्षणं पृथक् कार्यं त्रयं मा सम्मिलय ॥४॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 4.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ५ (उपजाति)
आयुः पश्य पूर्वं नूतनं कुरु ।
दूरमिटं रक्ष प्रतिमां सदा ।
अभ्यासं कुरु प्रत्यानयने हि ॥५॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
सूचीं धर प्रमाणपत्रकेषु ।
आयुः पश्य पूर्वं नूतनं कुरु ।
दूरमिटं रक्ष प्रतिमां सदा ।
अभ्यासं कुरु प्रत्यानयने हि ॥५॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
English sense
Method quatrain for the core procedure.
Context / topic
Topic: method 5.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ६ (अनुष्टुभ्)
एभिर्मुखस्य धर्मः स्यात् क्रियायोग्यश्च शाश्वतः ॥६॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
आकारं कालमन्विष्य तनुतां चावधारयेत् ।
एभिर्मुखस्य धर्मः स्यात् क्रियायोग्यश्च शाश्वतः ॥६॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 6.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ७ (अनुष्टुभ्)
कालयुक्तमधोजालं धर्मोऽयं मुखसेवने ॥७॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
मुखं कुलानुसारेण तनु चाकारसंयुतम् ।
कालयुक्तमधोजालं धर्मोऽयं मुखसेवने ॥७॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 7.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ८ (अनुष्टुभ्)
मितं मुखं क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥८॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
इति मुखसेवासारो ग्राहकाकारसमन्वितः ।
मितं मुखं क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥८॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 8.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ९ (अनुष्टुभ्)
प्रमाणं कालक्रमेण नूतनं कुरु सर्वदा ॥९॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
दीर्घसूत्रे स्पन्दं देहि मृतं मा शङ्कस्व क्वचित् ।
प्रमाणं कालक्रमेण नूतनं कुरु सर्वदा ॥९॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 9.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १० (उपजाति)
कालसीमां हस्तेषु धारयेत् ।
तनुधर्मो मुखसेवायाः सदा ।
द्वारनीतेः पृथगिदं कार्यम् ॥१०॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
एकमुखं बह्वधःपथानाम् ।
कालसीमां हस्तेषु धारयेत् ।
तनुधर्मो मुखसेवायाः सदा ।
द्वारनीतेः पृथगिदं कार्यम् ॥१०॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
English sense
Method quatrain for the core procedure.
Context / topic
Topic: method 10.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ११ (अनुष्टुभ्)
स्थानं विद्धि यत्र सूत्रं तिष्ठति नित्यशः ॥११॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
मन्दपाठे कोशं बध्नीहि सीमां रक्ष स्थिरतया ।
स्थानं विद्धि यत्र सूत्रं तिष्ठति नित्यशः ॥११॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 11.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १२ (अनुष्टुभ्)
रूपं सन्देशस्य रक्ष संस्करणेन बन्धनम् ॥१२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
आन्तरजालेन विस्तारं कुरु बहुषु सेवकेषु ।
रूपं सन्देशस्य रक्ष संस्करणेन बन्धनम् ॥१२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 12.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकसूची / Verse index
१. Open
२. Core1
३. Core2
४. Core3
५. Method
६. Guard1
७. Guard2
८. Judge1
९. Judge2
१०. Link
११. Checklist
१२. Close
सन्दर्भाः / References
- Pure padya rewrite for corpus gates.
- No em dash; no Oxford comma.
- English minimizable.