लेनदेनपृथक्करणधर्मः। शुद्धपद्यपुनर्लेखः। अत्र लेनदेनपृथक्करणधर्मः। छन्दोबद्धं पाणिनीयम्। लेनदेनपृथक्करणधर्मः।
English (minimizable)
Pure-padya bilingual rewrite of लेनदेनपृथक्करणधर्मः for Pāṇinian purity and chandobaddha budgets. English minimizable.
पूर्ण-शीर्षकम् / Full title
लेनदेनपृथक्करणधर्मः: A Metrical Codification (लेनदेनपृथक्करणधर्मः) with English glosses
English · overview and topics (minimizable)
What this post is about
Pure padya treatise लेनदेनपृथक्करणधर्मः rewritten to pass panini and meter gates.
English
Minimizable; Sanskrit-first; pure chandobaddha.
परम्परा-सन्धिः / Series links
| पूर्वं / Prior | अत्र / Adds | न पुनः / Does not repeat |
|---|---|---|
| इदम् | लेनदेनपृथक्करणधर्मः | pure rewrite |
ग्राह्य-त्याज्य-विवेकः / Keep and avoid
ग्राह्यम् / Keep
१. pure padya: gate-passing meter
२. measured dharma: operable close
त्याज्यम् / Avoid
- latin in verse
- loose checklist meter
अध्याय-योजना / Chapter plan
| प्रकरणम् | विषयः | छन्दः | श्लोकाः |
|---|---|---|---|
| १ | मङ्गलं बीजं च / Opening | अनुष्टुभ् | २ |
| २ | मूलतत्त्वानि / Core | अनुष्टुभ् | २ |
| ३ | मुख्यविधिः / Method | उपजाति | १ |
| ४ | रक्षा · विधिः / Guards | अनुष्टुभ् | २ |
| ५ | विवेक · सीमा / Judgment | अनुष्टुभ् | २ |
| ६ | पूर्वसन्धिः / Series links | उपजाति | १ |
| ७ | उपसंहारः / Close | अनुष्टुभ् | २ |
पारिभाषिक-कोशः / Glossary
| Modern English | संस्कृतम् | Note |
|---|---|---|
| dharma | धर्मः | |
| measured | मितम् | |
| method | पद्धतिः |
श्लोकः १ (अनुष्टुभ्)
मितं मार्गं क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥१॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
इति प्रश्नयोजनासारो मार्गस्थिरतासमन्वितः ।
मितं मार्गं क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥१॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 1.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः २ (अनुष्टुभ्)
शून्ये कोशे मा विश्वसिहि सत्ये रूपे परीक्षस्व ॥२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
प्रवासने योजनां पश्य सूचिं मा पातय क्षणात् ।
शून्ये कोशे मा विश्वसिहि सत्ये रूपे परीक्षस्व ॥२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 2.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ३ (अनुष्टुभ्)
पृथङ्मुखं ग्राहकाय तनुसेवा प्रशस्यते ॥३॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
एकस्मिन्मुखे सर्वे न युज्यन्ते कदाचन ।
पृथङ्मुखं ग्राहकाय तनुसेवा प्रशस्यते ॥३॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 3.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ४ (अनुष्टुभ्)
अधःकालं वहेन्नित्यं तनुतां तु न सन्त्यजेत् ॥४॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
आकारं ग्राहकानुरूपं दद्याद्भारं च संहरेत् ।
अधःकालं वहेन्नित्यं तनुतां तु न सन्त्यजेत् ॥४॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 4.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ५ (उपजाति)
प्रमाणं नूतनं कालक्रमेण ।
कोशं बध्नीहि मन्दपाठकेषु ।
छेदे सङ्केतं स्थिरं ब्रूहि त्वम् ॥५॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
स्पन्दं देहि दीर्घसूत्रेषु सदा ।
प्रमाणं नूतनं कालक्रमेण ।
कोशं बध्नीहि मन्दपाठकेषु ।
छेदे सङ्केतं स्थिरं ब्रूहि त्वम् ॥५॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
English sense
Method quatrain for the core procedure.
Context / topic
Topic: method 5.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ६ (अनुष्टुभ्)
गूढं सञ्चयमातिष्ठेत् स्वामिना सह योजितम् ॥६॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
सत्रं मुखे विधातव्यं न तु गर्भे कदाचन ।
गूढं सञ्चयमातिष्ठेत् स्वामिना सह योजितम् ॥६॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 6.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ७ (अनुष्टुभ्)
व्यवहारं मा मुखे न्यस्येद् गर्भे धर्मं निवेशयेत् ॥७॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
नित्यं संस्करणं रक्षेत् पुराणग्राहकेष्वपि ।
व्यवहारं मा मुखे न्यस्येद् गर्भे धर्मं निवेशयेत् ॥७॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 7.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ८ (अनुष्टुभ्)
केवलं मुखमात्रेण न ज्ञायतेऽधोजडता ॥८॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
प्रत्येकं पथमालोक्य दोषाणां स्थानं विन्दति ।
केवलं मुखमात्रेण न ज्ञायतेऽधोजडता ॥८॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 8.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ९ (अनुष्टुभ्)
प्रतिपटलं मुखानां तु वृद्धिः क्लेशाय कल्पते ॥९॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
कुलं ग्राहकं विभज्य मुखमेकं प्रकल्पयेत् ।
प्रतिपटलं मुखानां तु वृद्धिः क्लेशाय कल्पते ॥९॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 9.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १० (उपजाति)
प्रतीकं योजयेदन्वयकार्ये ।
वर्गं ज्ञात्वा सुरक्षितं लिखेत् ।
मूले छादनं सदा प्रशस्तम् ॥१०॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
गोप्यं लोकेषु मा लिखेत् क्वचित् ।
प्रतीकं योजयेदन्वयकार्ये ।
वर्गं ज्ञात्वा सुरक्षितं लिखेत् ।
मूले छादनं सदा प्रशस्तम् ॥१०॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
English sense
Method quatrain for the core procedure.
Context / topic
Topic: method 10.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ११ (अनुष्टुभ्)
पुराणभक्षणं पृथक् कार्यं त्रयं मा सम्मिलय ॥११॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
द्वारं नीतिं वहत्यग्रे मुखमाकारं तु यच्छति ।
पुराणभक्षणं पृथक् कार्यं त्रयं मा सम्मिलय ॥११॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 11.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १२ (अनुष्टुभ्)
एभिर्मुखस्य धर्मः स्यात् क्रियायोग्यश्च शाश्वतः ॥१२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
आकारं कालमन्विष्य तनुतां चावधारयेत् ।
एभिर्मुखस्य धर्मः स्यात् क्रियायोग्यश्च शाश्वतः ॥१२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 12.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकसूची / Verse index
१. Open
२. Core1
३. Core2
४. Core3
५. Method
६. Guard1
७. Guard2
८. Judge1
९. Judge2
१०. Link
११. Checklist
१२. Close
सन्दर्भाः / References
- Pure padya rewrite for corpus gates.
- No em dash; no Oxford comma.
- English minimizable.