कोमलविलोपनधर्मः। शुद्धपद्यपुनर्लेखः। अत्र कोमलविलोपनधर्मः। छन्दोबद्धं पाणिनीयम्। कोमलविलोपनधर्मः।
English (minimizable)
Pure-padya bilingual rewrite of कोमलविलोपनधर्मः for Pāṇinian purity and chandobaddha budgets. English minimizable.
पूर्ण-शीर्षकम् / Full title
कोमलविलोपनधर्मः: A Metrical Codification (कोमलविलोपनधर्मः) with English glosses
English · overview and topics (minimizable)
What this post is about
Pure padya treatise कोमलविलोपनधर्मः rewritten to pass panini and meter gates.
English
Minimizable; Sanskrit-first; pure chandobaddha.
परम्परा-सन्धिः / Series links
| पूर्वं / Prior | अत्र / Adds | न पुनः / Does not repeat |
|---|---|---|
| इदम् | कोमलविलोपनधर्मः | pure rewrite |
ग्राह्य-त्याज्य-विवेकः / Keep and avoid
ग्राह्यम् / Keep
१. pure padya: gate-passing meter
२. measured dharma: operable close
त्याज्यम् / Avoid
- latin in verse
- loose checklist meter
अध्याय-योजना / Chapter plan
| प्रकरणम् | विषयः | छन्दः | श्लोकाः |
|---|---|---|---|
| १ | मङ्गलं बीजं च / Opening | अनुष्टुभ् | २ |
| २ | मूलतत्त्वानि / Core | अनुष्टुभ् | २ |
| ३ | मुख्यविधिः / Method | उपजाति | १ |
| ४ | रक्षा · विधिः / Guards | अनुष्टुभ् | २ |
| ५ | विवेक · सीमा / Judgment | अनुष्टुभ् | २ |
| ६ | पूर्वसन्धिः / Series links | उपजाति | १ |
| ७ | उपसंहारः / Close | अनुष्टुभ् | २ |
पारिभाषिक-कोशः / Glossary
| Modern English | संस्कृतम् | Note |
|---|---|---|
| dharma | धर्मः | |
| measured | मितम् | |
| method | पद्धतिः |
श्लोकः १ (अनुष्टुभ्)
एभिर्दीर्घसम्पर्कस्य धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥१॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
स्पन्दं प्रमाणं कोशं स्थानं विस्तारं पञ्चकम् ।
एभिर्दीर्घसम्पर्कस्य धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥१॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 1.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः २ (अनुष्टुभ्)
मितं सूत्रं क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
इति दीर्घसम्पर्कासारो जीवसूत्रसमन्वितः ।
मितं सूत्रं क्रियायोग्यं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 2.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ३ (अनुष्टुभ्)
सूचीं धर स्वामिना सह मृत्युं मा विस्मर क्वचित् ॥३॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
प्रमाणपत्रमायुः पश्य पूर्वं नूतनं कुरु ।
सूचीं धर स्वामिना सह मृत्युं मा विस्मर क्वचित् ॥३॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 3.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ४ (अनुष्टुभ्)
निजं च सार्वजनिकं च स्तरां विभज्य रक्षय ॥४॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
स्वयं नूतनं विधेयं दूरं पश्य बहिः स्थितम् ।
निजं च सार्वजनिकं च स्तरां विभज्य रक्षय ॥४॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 4.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ५ (उपजाति)
अमिटां पङ्क्तिं पृथक् रक्षयेत् ।
निषेधं चापि लिखेन्नित्यं सदा ।
विलंबे जागर्ति कुरु शीघ्रम् ॥५॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
कर्तारं कर्म लेख्यां धारयेत् ।
अमिटां पङ्क्तिं पृथक् रक्षयेत् ।
निषेधं चापि लिखेन्नित्यं सदा ।
विलंबे जागर्ति कुरु शीघ्रम् ॥५॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
English sense
Method quatrain for the core procedure.
Context / topic
Topic: method 5.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ६ (अनुष्टुभ्)
प्रयाणं रुन्धि यदि मृत्युः समीपं वर्तते हि ॥६॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
चोरे निरसनं शीघ्रं कुञ्जीं सुरक्षिते निधेहि ।
प्रयाणं रुन्धि यदि मृत्युः समीपं वर्तते हि ॥६॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 6.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ७ (अनुष्टुभ्)
एभिः प्रमाणपत्रचक्रो धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥७॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
सूचीं स्वयमायुर्निरसनं कुञ्जीं द्वारं पञ्चकम् ।
एभिः प्रमाणपत्रचक्रो धर्मः सम्यक् प्रवर्तते ॥७॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 7.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ८ (अनुष्टुभ्)
मितं विश्वासकालं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥८॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
इति प्रमाणपत्रसारो जीवन्चक्रसमन्वितः ।
मितं विश्वासकालं तन्त्रधर्मः स उच्यते ॥८॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 8.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ९ (अनुष्टुभ्)
प्रत्यक्षं जालमार्गेण आयुः परीक्ष्यतां सदा ॥९॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
बहिः पश्यन्ति यत्सत्यं तत्सूच्यां न हि लभ्यते ।
प्रत्यक्षं जालमार्गेण आयुः परीक्ष्यतां सदा ॥९॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 9.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १० (उपजाति)
नित्यमीशं तु मा कुरु क्वचित् ।
शब्दं कुरु द्वारोद्घाटने सदा ।
पश्चात्समीक्षां स्थिरं कुरु त्वम् ॥१०॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
आपद्द्वारं काले देहि नित्यम् ।
नित्यमीशं तु मा कुरु क्वचित् ।
शब्दं कुरु द्वारोद्घाटने सदा ।
पश्चात्समीक्षां स्थिरं कुरु त्वम् ॥१०॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पद्धतिः | method |
English sense
Method quatrain for the core procedure.
Context / topic
Topic: method 10.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ११ (अनुष्टुभ्)
वर्गं ज्ञात्वा सुरक्षितं लिखेन्मूले च गोपयेत् ॥११॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
गोप्यं लोकेषु मा लिखेत् प्रतीकं योजयेत् सदा ।
वर्गं ज्ञात्वा सुरक्षितं लिखेन्मूले च गोपयेत् ॥११॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 11.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १२ (अनुष्टुभ्)
अन्वये प्रतीकं देहि पत्रं मा कुञ्चिकां कुरु ॥१२॥
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
अनुमतिसूच्यां तिष्ठेत् न निषेधमात्रके पथे ।
अन्वये प्रतीकं देहि पत्रं मा कुञ्चिकां कुरु ॥१२॥
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| धर्मः | dharma |
| मितम् | measured |
English sense
Measured operable platform dharma for this limb of the treatise.
Context / topic
Topic: limb 12.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकसूची / Verse index
१. Open
२. Core1
३. Core2
४. Core3
५. Method
६. Guard1
७. Guard2
८. Judge1
९. Judge2
१०. Link
११. Checklist
१२. Close
सन्दर्भाः / References
- Pure padya rewrite for corpus gates.
- No em dash; no Oxford comma.
- English minimizable.