बहुपक्षगूहनम्। संकेतगुप्तिशास्त्रे (३ जुलै) एकपक्षगूहनं; शून्यज्ञानप्रमाणे (५ जुलै) सत्यं विना स्फुटनम्। अत्र नवीनं प्रकरणम्: बहवः मिलित्वा कथं गुह्यं साधयेयुः यथा एको न सर्वज्ञः स्यात्। गुह्यविभागः, सीमाबीजम्, संयोगसाधनम्, t-of-n विश्वासः। एकलहस्ताक्षर-विस्तारमात्रं न; बहुपक्षन्यायः

English · overview (minimizable)

English title

बहुपक्षगूहनम्: A Metrical Codification of Multiparty Computation and Threshold Cryptography

Context and topics

This verse treatise is part of the 2026 Sanskrit systems series (reader format). Primary topics: cryptography, mpc, threshold, secret-sharing and multiparty.

How to read

  • Default view is Sanskrit-first (verses and Devanāgarī apparatus).
  • Open other <details> blocks for पदच्छेद and gloss tables where present.
  • From 2026-09-22 onward, new posts also ship full per-verse word-for-word English inside each verse’s details.

Note

This English block is intentionally minimizable. It does not replace the Sanskrit text.

पूर्ण-शीर्षकम्

बहुपक्षगूहनम्: A Metrical Codification of Multiparty Computation and Threshold Cryptography

परम्परा-सन्धिः
पूर्वं अत्र किम् उपचीयते किं न पुनरुच्यते
संकेतगुप्तिशास्त्रम् सम/विषमबीजम्, हस्ताक्षरः OTP/MAC-विवरणम्
शून्यज्ञानप्रमाणम् साक्ष्यं विना सत्यम् संक्षेपप्रमाणविस्तारः
बाड़रक्षा / सम्मतिः गणः, नेता Raft-पङ्क्तिशुद्धिः
इदं शास्त्रम् गुह्यविभागः, सीमा, संयोगसाधनम्, t-of-n -
ग्राह्य-त्याज्य-विवेकः

ग्राह्यम्

१. प्रयोजनम्: compute on private inputs without a full reveal.
२. गुह्यविभागः: secret sharing; shares alone leak little.
३. सीमा (t, n): any t reconstruct; fewer learn nothing (ideal).
४. सीमाबीजम् / सीमाहस्ताक्षरः: threshold key and signature.
५. संयोगसाधनम्: MPC protocols as joint circuits/gates.
६. विश्वाससीमा: honest-majority vs dishonest-majority models (सारः).
७. दुर्बलपक्षसहिष्णुता: dropouts; abort vs robustness (सारः).

त्याज्यम्

  • विशिष्टवक्ररेखा-पैरामीटराः।
  • पूर्णप्रोटोकॉलपङ्क्त्यनुवादः।
  • पूर्वपद्येषु गताः ZK-त्रिगुणविस्ताराः।
अध्याय-योजना
प्रकरणम् विषयः छन्दः श्लोकाः
मङ्गलं प्रयोजनं च अनुष्टुभ्
गुह्यविभागः अनुष्टुभ्
सीमा t-of-n उपजाति
सीमाबीजं हस्ताक्षरश्च अनुष्टुभ्
संयोगसाधनम् (MPC) अनुष्टुभ्
विश्वास · विफलता उपजाति
उपसंहारः अनुष्टुभ्
पारिभाषिक-कोशः
आधुनिकम् संस्कृतम् टिप्पणी
multiparty computation बहुपक्षगूहनम् / संयोगसाधनम्  
secret sharing गुह्यविभागः  
share अंशः / भागः  
threshold (t of n) सीमा (t मध्ये n)  
reconstruct पुनःसंयोगः / पुनरुद्धारः  
dealer वितरकः  
threshold signature सीमाहस्ताक्षरः  
threshold decryption सीमाविगूहनम्  
honest majority सत्यबहुमतम्  
malicious adversary दुष्टविपक्षः  
abort विरामः / त्यागः  
robustness दृढसाधनता  

श्लोकः १ (अनुष्टुभ्)

गुह्यं यदा बहूनां स्यात् एको नैव हि पश्यति ।
तथापि कार्यं सिध्येत बहुपक्षं तदुच्यते ॥१॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
गुह्यं यदा बहूनां स्यात् एकः न एव हि पश्यति ।
तथापि कार्यं सिध्येत बहुपक्षं तत् उच्यते ॥

पदम् अर्थः
गुह्यं बहूनाम् secret held across many
एको नैव पश्यति no single party sees all
कार्यं सिध्येत the joint function still completes
बहुपक्षम् multiparty (setting)

वृत्तमिति: ८-८-८-८।

श्लोकः २ (अनुष्टुभ्)

न्यासः पृथक् पृथग् गोप्यः फलमेकं प्रकाश्यते ।
एतत् संयोगसाधनस्य बीजं शास्त्रे प्रकीर्तितम् ॥२॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
न्यासः पृथक् पृथक् गोप्यः फलम् एकं प्रकाश्यते ।
एतत् संयोगसाधनस्य बीजं शास्त्रे प्रकीर्तितम् ॥

पदम् अर्थः
न्यासः input / deposit of private data
पृथक् गोप्यः each kept private
फलम् एकम् single joint output
संयोगसाधनम् MPC

श्लोकः ३ (अनुष्टुभ्)

गुह्यं विभज्य अंशेषु दद्याद् वितरको जनान् ।
एकोऽंशो न हि जानाति रहस्यं केवलं स्वकम् ॥३॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
गुह्यं विभज्य अंशेषु दद्यात् वितरकः जनान् ।
एकः अंशः न हि जानाति रहस्यं केवलं स्वकम् ॥

पदम् अर्थः
विभज्य having split
अंशेषु into shares
वितरकः dealer
एकोऽंशः a single share
न जानाति रहस्यम् does not learn the full secret

सन्धिः: एकः + अंशः → एकोऽंशः

श्लोकः ४ (अनुष्टुभ्)

यावताम् अंशानां योगे गुह्यं पुनरुद्भवेत् ।
ऊनैस्तु योगे नैव स्यात् विभागन्याय एष हि ॥४॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
यावताम् अंशानां योगे गुह्यं पुनः उद्भवेत् ।
ऊनैः तु योगे न एव स्यात् विभागन्यायः एषः हि ॥

पदम् अर्थः
यावताम् अंशानाम् of sufficiently many shares
पुनरुद्भवेत् secret reconstructs
ऊनैः with fewer (below threshold)
विभागन्यायः secret-sharing law

श्लोकः ५ (उपजाति)

यावती सीमा गणिता स्थिता चेत्
तस्यां मिलत्सु पुनरुद्भवः स्यात् ।
तस्या ऋते तु न हि किञ्चिद् आप्यं
न्यासे बहूनां विधिर् एष कथ्यते ॥५॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
यावती सीमा गणिता स्थिता चेत् तस्यां मिलत्सु पुनरुद्भवः स्यात् ।
तस्याः ऋते तु न हि किञ्चित् आप्यं न्यासे बहूनां विधिः एषः कथ्यते ॥

पदम् अर्थः
यावती सीमा threshold cardinality t
मिलत्सु when that many meet
तस्या ऋते without that many
न किञ्चिद् आप्यम् nothing (ideal) is learned
न्यासे बहूनाम् in the multiparty deposit

वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।

श्लोकः ६ (अनुष्टुभ्)

सीमाबीजं विभक्तं स्याद् अंशेषु न तु पूर्णकम् ।
केवलेष्वंशकेष्वेकं न हस्ताक्षरम् आप्नुयात् ॥६॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
सीमाबीजं विभक्तं स्यात् अंशेषु न तु पूर्णकम् ।
केवलेषु अंशकेषु एकं न हस्ताक्षरम् आप्नुयात् ॥

पदम् अर्थः
सीमाबीजम् threshold private key material
विभक्तम् shared
केवलेष्वंशकेषु with shares alone (below t)
न हस्ताक्षरम् cannot forge the group signature

श्लोकः ७ (अनुष्टुभ्)

सीमासङ्ख्या मिलित्वा तु चिह्नमेकं विरच्यते ।
प्रकाश्यबीजेन लोकस्तु परीक्षेत यथा पुरा ॥७॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
सीमासङ्ख्या मिलित्वा तु चिह्नम् एकं विरच्यते ।
प्रकाश्यबीजेन लोकः तु परीक्षेत यथा पुरा ॥

पदम् अर्थः
मिलित्वा having gathered t parties
चिह्नमेकम् one threshold signature
प्रकाश्यबीजेन with the joint public key
यथा पुरा as in ordinary verify (from गुप्तिशास्त्रम्)

श्लोकः ८ (अनुष्टुभ्)

योगद्वारैः क्रमात् कार्यं गोप्यैर्न्यासैः प्रवर्तते ।
मध्ये न स्फुटता न्यासस्य फले तु स्यात् प्रकाशता ॥८॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
योगद्वारैः क्रमात् कार्यं गोप्यैः न्यासैः प्रवर्तते ।
मध्ये न स्फुटता न्यासस्य फले तु स्यात् प्रकाशता ॥

पदम् अर्थः
योगद्वारैः via (boolean/arithmetic) gates in the protocol
गोप्यैर्न्यासैः on private inputs
मध्ये न स्फुटता intermediate values stay hidden (ideal)
फले प्रकाशता only the output is public

श्लोकः ९ (अनुष्टुभ्)

संवादेनैव साधन्ति न केन्द्रस्थो हि नाथकः ।
एतत् संयोगसाधनस्य स्वरूपं सारतो मतम् ॥९॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
संवादेन एव साधन्ति न केन्द्रस्थः हि नाथकः ।
एतत् संयोगसाधनस्य स्वरूपं सारतः मतम् ॥

पदम् अर्थः
संवादेन by interactive messages
न केन्द्रस्थो नाथकः no central trusted owner of all inputs
स्वरूपं सारतः essence of MPC

श्लोकः १० (उपजाति)

सत्येषु बहुषु यदा विश्वासः
स्याद् दुष्टसङ्ख्या तु ततोऽल्पिका स्यात् ।
विफले पक्षे क्वचिद् एव विरामः
क्वचित् तु कार्यं दृढम् एव साध्यम् ॥१०॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
सत्येषु बहुषु यदा विश्वासः स्यात् दुष्टसङ्ख्या तु ततः अल्पिका स्यात् ।
विफले पक्षे क्वचित् एव विरामः क्वचित् तु कार्यं दृढम् एव साध्यम् ॥

पदम् अर्थः
सत्येषु बहुषु honest-majority setting
दुष्टसङ्ख्या अल्पिका fewer malicious
विरामः abort security
दृढम् साध्यम् robust completion despite faults

वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।

श्लोकः ११ (अनुष्टुभ्)

विभज्य रक्षेदंशास्तु योजयित्वा फलं वदेत् ।
एको मा भूत् समग्राणां पतिर्गुह्यस्य कर्हिचित् ॥११॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
विभज्य रक्षेत् अंशान् तु योजयित्वा फलं वदेत् ।
एकः मा भूत् समग्राणां पतिः गुह्यस्य कर्हिचित् ॥

पदम् अर्थः
विभज्य रक्षेत् split and guard shares
योजयित्वा फलं वदेत् combine only for the output
एको मा भूत् पतिः no single lord of the whole secret

सन्धिः: रक्षेत् + अंशान् → in verse रक्षेदंशास्तु (रक्षेद् + अंशांस्तु)।

श्लोकः १२ (अनुष्टुभ्)

गुप्तेः परं यदा योगो बहूनां गोप्यसाधनम् ।
बहुपक्षगूहनं नाम तदा शास्त्रं प्रवर्तते ॥१२॥
पदच्छेदः · शब्दार्थः · व्युत्पत्तिः

पदच्छेदः
गुप्तेः परं यदा योगः बहूनां गोप्यसाधनम् ।
बहुपक्षगूहनं नाम तदा शास्त्रं प्रवर्तते ॥

पदम् अर्थः
गुप्तेः परम् beyond single-party crypto
बहूनां गोप्यसाधनम् private joint computation
प्रवर्तते this treatise proceeds

उपसंहारन्यायः: गुप्तिः एकस्य रहस्यम्; शून्यज्ञानम् सत्यं विना स्फुटनम्; बहुपक्षम् बहूनां योगे विना एकाधिपत्यम्

श्लोकसूची

१. बहूनां गुह्यम् · एको न पश्यति
२. न्यासः गोप्यः · फलम् एकम्
३. गुह्यविभागः
४. योगे उद्भवः · ऊने न
५. सीमा t-of-n
६. सीमाबीजम्
७. सीमाहस्ताक्षरः
८. योगद्वारैः गणना
९. न केन्द्रनाथकः
१०. विश्वास · विरामः · दृढता
११. विभज · योजय · एको मा पतिः
१२. गुप्तेः परं बहुपक्षम्

अग्रे (नेदं प्रकरणम्)
  • सेवास्तररक्षा: SLO, error budgets, graceful degradation.
  • अभिलेखतन्त्रम्: ledgers / append-only audit (सम्मति-गुप्तिसन्धिः).
सन्दर्भाः
  1. Shamir: How to share a secret.
  2. Goldreich: Foundations of cryptography (MPC chapters).
  3. Cramer, Damgard and Nielsen: Secure multiparty computation and secret sharing.
  4. Desmedt; Shoup: threshold cryptography (survey-level).
  5. पूर्वतनी: संकेतगुप्तिशास्त्रम् (२०२६-०७-०३); शून्यज्ञानप्रमाणम् (२०२६-०७-०५)।