This edition sets *Security Analysis* into twelve classical meters with full philological apparatus: concept triage, a Pāṇinian lexicon, Sanskritized names of modern commentators, and for each verse padaccheda, anvaya, śabdārtha, vyākaraṇa-vyutpatti and Sanskrit भाष्यम्. Meters include अनुष्टुभ्, वसन्ततिलका, उपजाति and शार्दूलविक्रीडितम्.
पूर्ण-शीर्षकम्
प्रतिभूति-विश्लेषणम् : ग्रहाम-दोद-महोदयाभ्यां प्रणीतस्य ग्रन्थस्य संस्कृत-श्लोकेषु रूपान्तरणम्
प्रास्ताविकम्
अयं प्रबन्धः वेञ्जामिन-ग्राहाम-महोदयस्य (Benjamin Graham) दावीद-दोद-महोदयस्य (David Dodd) च “प्रतिभूति-विश्लेषणम्” (Security Analysis) इति ग्रन्थस्य संस्कृत-श्लोकेषु रूपान्तरणं करोति 1। अत्र पाणिनीय-व्याकरणस्य (Pāṇinian grammar) उपयोगेन आधुनिक-वित्तीय-सिद्धान्तानां (Modern quantitative finance) व्याख्या कृता अस्ति। अस्मिन् नूतन-संस्करणे वारण-बुफेटः (Warren Buffett), सेथ-क्लारमानः (Seth Klarman) इत्यादीनां आधुनिक-भाष्याणि (Modern Commentary) अपि समाविष्टानि सन्ति 1। नूतन-शोध-पत्रानुसारं “मूल्य-पाश-वर्जनम्” (Avoiding Value Traps) इत्यस्य सिद्धान्तोऽपि अत्र योजितः 1।
ग्रन्थ-रूपरेखा – Concept mapping and verse estimate
ग्रन्थ-रूपरेखा-निर्धारणम् (Concept Mapping and Triage)
अस्य ग्रन्थस्य वर्गीकरणं तथा आवश्यक-विषयाणां चयनं प्रथमं सोपानम् अस्ति 1। अत्र ग्रहाम-दोद-महोदययोः (Graham and Dodd) शाश्वत-सिद्धान्तानां (Timeless axioms) संकलनं कृतम् अस्ति।
विचार-मानचित्रणम् (Concept Mapping)
| विचारः / विषयः (Concept/Topic) | स्थितिः (Status) | रक्षणस्य वर्जनस्य वा कारणम् (Rationale for Retention or Omission) |
|---|---|---|
| निवेशस्य लक्षणम् (The Definition of Investment) | रक्षितम् (Retained) | निवेश-प्रक्षेपयोः भेदः अस्य सिद्धान्तस्य दार्शनिक-मूलम् अस्ति (The dichotomy between investment and speculation forms the philosophical bedrock) 1। |
| सुरक्षा-सीमान्तः (Margin of Safety) | रक्षितम् (Retained) | विपणि-दोषाणां विरुद्धं रक्षणं शाश्वत-सिद्धान्तः अस्ति (The principle of requiring a buffer against errors is a timeless axiom) 1। |
| सहज-मूल्यम् (Intrinsic Value) | रक्षितम् (Retained) | विपणि-मूल्यात् व्यापार-मूल्यस्य पृथक्करणम् अतीव महत्त्वपूर्णम् (The separation of market price from inherent business value is central) 1। |
| १९३०-तमे वर्षे रेल-मार्ग-ऋणपत्राणि (1930s Railroad Bond Yields) | वर्जितम् (Omitted) | एतत् केवलं ऐतिहासिकं विवरणम् अस्ति (Serve only as historical footnotes) 1। |
| सन्तुलन-पत्र-विश्लेषणम् (Deconstruction of the Balance Sheet) | रक्षितम् (Retained) | चालू-सम्पत्तेः मूल्य-निर्धारणं प्रमुखम् अस्त्रम् अस्ति (Calculating net current asset value remains a vital analytical tool) 1। |
| लेखा-दोषाः (Pre-SEC Accounting Loopholes) | वर्जितम् (Omitted) | नियमानां परिवर्तनेन एते दोषाः इदानीं न सन्ति (Regulatory changes have rendered these obsolete) 1। |
| आय-व्यय-लेखा-सामान्यीकरणम् (Income Account Normalization) | रक्षितम् (Retained) | वास्तविक-लाभस्य ज्ञानं सर्वदा आवश्यकम् (The necessity of adjusting reported earnings is a permanent analytical requirement) 1। |
| विकल्प-पत्राणि (Derivatives and Options) | रक्षितम् (Retained) | एतैः पत्रैः जायमानः जोखिमः अद्यापि विद्यते (The enduring risk of equity dilution and mispriced risk via complex instruments) 1। |
| मूल्य-पाश-वर्जनम् (Avoiding Value Traps) | नूतनम् (New) | न्यून-गुणवत्ता-युक्तानां संस्थानां त्यागः आवश्यकः (Purging problem stocks using quality signals is necessary) 1। |
श्लोक-सङ्ख्या-अनुमानम् (Estimation of Verses)
अस्मिन् प्रबन्धे विविध-प्रकरणेषु (Chapters) श्लोकानां (Verses) सङ्ख्या-अनुमानं दत्तम् अस्ति। अत्र सम्पूर्णानां द्वादश-श्लोकानां (Twelve verses) उदाहरणानि सन्ति।
| प्रकरणम् (Chapter) | विषयः (Subject) | श्लोक-सङ्ख्या (Estimated Verses) |
|---|---|---|
| प्रथमं प्रकरणम् | निवेश-प्रक्षेप-विवेकः (Investment vs. Speculation) | १० |
| द्वितीयं प्रकरणम् | सहज-मूल्यम् (Intrinsic Value) | १० |
| तृतीयं प्रकरणम् | अभय-मर्यादा (Margin of Safety) | ८ |
| चतुर्थं प्रकरणम् | ऋणपत्र-विश्लेषणम् (Fixed-Value/Bonds) | १० |
| पञ्चमं प्रकरणम् | आय-व्यय-लेखा (Income Account/Earnings) | १० |
| षष्ठं प्रकरणम् | सन्तुलन-पत्रम् (Balance Sheet/Assets) | १० |
| सप्तमं प्रकरणम् | सङ्कट-वैश्विक-निवेशः (Distressed & Global Investing) | १२ |
| अष्टमं प्रकरणम् | मूल्य-पाश-वर्जनम् आधुनिक-भाष्यं च (Avoiding Value Traps & Modern Commentary) | ५ |
पारिभाषिक-शब्द-व्युत्पत्तिः
पारिभाषिक-शब्द-व्युत्पत्तिः (Lexicon)
आधुनिक-वित्तीय-शब्दानां (Modern financial concepts) अनुवादार्थं पाणिनीय-नियमानां (Pāṇinian rules) प्रयोगः कृतः अस्ति।
१. निवेशः (Investment)
- व्युत्पत्तिः: नि (उपसर्गः) + विश् (प्रवेशने) + घञ् (प्रत्ययः) 2।
- अर्थः: सम्यक् विश्लेषणेन मूलधनस्य रक्षणं तथा सन्तोषजनकं फलं (Committing capital with the expectation of safety and adequate return)।
२. प्रक्षेपः (Speculation)
- व्युत्पत्तिः: प्र (उपसर्गः) + क्षिप् (प्रेरणे) + घञ् (प्रत्ययः) 3।
- अर्थः: सुरक्षां विना मूल्य-वृद्धेः आशया धनस्य प्रयोगः (Risking capital without adequate safety)।
३. प्रतिभूतिः (Security/Financial Instrument)
- व्युत्पत्तिः: प्रति (उपसर्गः) + भू (सत्तायाम्) + क्तिन् (भाववाचक-प्रत्ययः) 4।
- अर्थः: मूल्यस्य प्रतिनिधित्वं कुर्वत् पत्रम् (Financial instrument acting as a representation of underlying value)।
४. सहजमूल्यम् (Intrinsic Value)
- व्युत्पत्तिः: सह + ज (जनने) + मूल्यम् (मूल + यत्)।
- अर्थः: व्यापारस्य वास्तविकं मूल्यम् (The inherent or true value of a business) 6।
५. सुरक्षासीमान्तः (Margin of Safety)
- व्युत्पत्तिः: सुरक्षा (सु + रक्ष् + अ + टाप्) + सीमान्तः (सीम्नः अन्तः) 7।
- अर्थः: क्रय-मूल्यस्य सहज-मूल्यस्य च मध्ये विद्यमानं अन्तरम् (Buffer between the price paid and intrinsic value)।
६. ऋणपत्रम् (Bond/Fixed-Value Investment)
- व्युत्पत्तिः: ऋण (ऋण् + क्त) + पत्रम् (पत् + ष्ट्रन्) 8।
- अर्थः: निश्चित-लाभ-युक्तं ऋण-प्रमाण-पत्रम् (A document representing a creditor’s claim)।
७. अंशपत्रम् (Stock/Share)
- व्युत्पत्तिः: अंश (अंश् + अच्) + पत्रम्।
- अर्थः: संस्थायां स्वामित्वस्य प्रमाणम् (Fractional equity ownership)।
८. सन्तुलनपत्रम् (Balance Sheet)
- व्युत्पत्तिः: सम् (उपसर्गः) + तुल् (उन्माने) + ल्युट् (प्रत्ययः) + पत्रम् 8।
- अर्थः: सम्पत्तेः देयस्य च सन्तुलन-दर्शकं पत्रम् (Financial statement that balances assets against liabilities)।
९. आयव्ययप्रलेखः (Income Statement/Account)
- व्युत्पत्तिः: आय (आ + इ + अच्) + व्यय (वि + इ + अच्) + प्रलेखः (प्र + लिख् + घञ्) 8।
- अर्थः: संस्थायाः लाभ-हानेः विवरणम् (Document detailing revenues and expenses)।
१०. मुक्तनकदप्रवाहः (Free Cash Flow)
- व्युत्पत्तिः: मुक्त (मुच् + क्त) + नकद + प्रवाहः (प्र + वह् + घञ्)।
- अर्थः: सर्व-व्ययानन्तरं प्राप्तः वास्तविकः नकद-लाभः (Cash generated after capital expenditures)।
११. विकल्पपत्रम् (Derivative/Option)
- व्युत्पत्तिः: विकल्प (वि + कृप् + घञ्) + पत्रम्।
- अर्थः: अन्य-प्रतिभूतिम् आश्रित्य निर्मितं पत्रम् (Financial contract derived from underlying entities)।
१२. मूल्यपाशः (Value Trap)
- व्युत्पत्तिः: मूल्य + पाशः।
- अर्थः: सङ्कट-ग्रस्ता न्यून-मूल्य-युक्ता संस्था यस्यां निवेशः हानिप्रदः भवति (Cheap companies whose debilities have not yet been fully reflected in prices) 1।
विशिष्ट-व्यक्तीनां नाम-संस्कृतीकरणम्
विशिष्ट-व्यक्तीनां नाम-संस्कृतीकरणम् (Sanskritization of Names)
अत्र आधुनिकानां लेखकानां (Modern authors) नामानि संस्कृतेन दत्तानि सन्ति:
- Benjamin Graham = वेञ्जामिन-ग्राहामः (veñjāmina-grāhāmaḥ)
- David Dodd = दावीद-दोदः (dāvīda-dodaḥ)
- Warren Buffett = वारण-बुफेटः (vāraṇa-buphaṭaḥ)
- Seth Klarman = सेथ-क्लारमानः (setha-klāramānaḥ)
- James Grant = जेम्स-ग्रान्टः (jemsa-grānṭaḥ)
- Roger Lowenstein = रोजर-लोवेन्स्टीनः (rojara-lovenstīnaḥ)
- Howard Marks = हावर्ड-मार्क्सः (hāvarḍa-mārksaḥ)
- J. Ezra Merkin = एज्रा-मेर्किनः (ejrā-merkinaḥ)
- Bruce Berkowitz = ब्रूस-बर्कोविट्ज़ः (brūsa-barkoviṭzaḥ)
- Glenn Greenberg = ग्लेन-ग्रीनबर्गः (glena-grīnabargaḥ)
- Bruce Greenwald = ब्रूस-ग्रीनवाल्डः (brūsa-grīnavālḍaḥ)
- David Abrams = दावीद-अब्राम्सः (dāvīda-abrāmsaḥ)
- Thomas Russo = थामस-रूसोः (thāmasa-rūsoḥ)
श्लोकः १ (अनुष्टुभ्) – निवेश-लक्षणम्
मूल-रक्षां ददात्येव सन्तोष-जनकं फलम् ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
निवेशः सः तु विज्ञेयः सुविश्लेषण-पूर्वकम् ।
मूल-रक्षां ददाति एव सन्तोष-जनकं फलम् ॥
अन्वयः (Anvaya):
यः सुविश्लेषण-पूर्वकम् मूल-रक्षां सन्तोष-जनकं फलम् च ददाति एव, सः तु निवेशः विज्ञेयः।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
यः (That which) सुविश्लेषण-पूर्वकम् (preceded by thorough analysis) मूल-रक्षां (protection of the principal) सन्तोष-जनकं (satisfactory) फलम् (return/fruit) च (and) ददाति (gives) एव (indeed), सः (that) तु (certainly) निवेशः (investment) विज्ञेयः (should be known).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- विज्ञेयः: वि + ज्ञा + यत् (तव्यत्) + सुँ।
- सुविश्लेषण-पूर्वकम्: सुष्ठु विश्लेषणम् (कर्मधारयः), तत् पूर्वं यस्मिन् कर्मणि तत् (बहुव्रीहिः)।
भाष्यम् (Commentary): अयं श्लोकः निवेशस्य (Investment) प्रक्षेपस्य (Speculation) च मध्ये स्पष्टं भेदं करोति। वेञ्जामिन-ग्राहामः (Benjamin Graham) दावीद-दोदः (David Dodd) च कथयतः यत् निवेशः स एव यत्र सुविश्लेषणपूर्वकं (Through thorough analysis) मूल-रक्षणं (Safety of principal) तथा सन्तोष-जनकं फलं (Satisfactory return) च प्राप्यते 1। यत्र एते नियमाः न पाल्यन्ते तत् सर्वं प्रक्षेपः (Speculation) एव 1। रोजर-लोवेन्स्टीनः (Roger Lowenstein) अपि एतत् स्पष्टीकरोति यत् मूलधनस्य रक्षणम् एव प्रथमं लक्ष्यम् अस्ति 1।
श्लोकः २ (वसन्ततिलका) – सहज-मूल्यं विपणि-भ्रमश्च
तथ्याश्रितं न हि कदापि च भाव-युक्तम् ।
तौल्यं न यन्त्रमिव सा विपणिर्हि माता
भावस्य यन्त्रमिव भाति हि मूढ-दृष्ट्या ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
मूल्यं हि यत् सहज-मौल्य-विचार-शुद्धं
तथ्य-आश्रितं न हि कदापि च भाव-युक्तम् ।
तौल्यं न यन्त्रम् इव सा विपणिः हि माता
भावस्य यन्त्रम् इव भाति हि मूढ-दृष्ट्या ॥
अन्वयः (Anvaya):
यत् सहज-मौल्य-विचार-शुद्धं तथ्य-आश्रितं (तत्) हि मूल्यं (भवति), (तत्) कदापि च भाव-युक्तम् न हि (भवति)। सा विपणिः माता तौल्यं यन्त्रम् इव न हि (अस्ति), (सा) मूढ-दृष्ट्या भावस्य यन्त्रम् इव हि भाति।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
यत् (That which) सहज-मौल्य-विचार-शुद्धं (purified by the consideration of intrinsic value) तथ्य-आश्रितं (dependent on facts) तत् (that) हि (indeed) मूल्यं (value), कदापि (ever) भाव-युक्तम् (connected to emotion) न हि (not indeed). सा (That) विपणिः (market) माता (mother/entity) तौल्यं यन्त्रम् (weighing machine) इव (like) न हि (not indeed), मूढ-दृष्ट्या (in the view of the deluded) भावस्य यन्त्रम् (emotion/voting machine) इव (like) भाति (appears) हि (certainly).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- तथ्याश्रितम्: तथ्यानाम् आश्रितम् (षष्ठी तत्पुरुषः)।
- तौल्य-यन्त्रम्: तौल्यस्य यन्त्रम् (षष्ठी तत्पुरुषः)।
भाष्यम् (Commentary): सहज-मूल्यम् (Intrinsic Value) तथ्याश्रितं (Dependent on facts) भवति, न तु भाव-युक्तम् (Connected to emotion) 1। विपणिः (Market) सम्यक् तौल्य-यन्त्रम् (Weighing machine) इव न कार्यं करोति, अपि तु भावस्य यन्त्रम् (Voting machine) इव कार्यं करोति 1। पण्डितः अस्य विपणि-भ्रमस्य (Market illusion) लाभं प्राप्नोति 1।
श्लोकः ३ (अनुष्टुभ्) – सुरक्षा-सीमान्तः
क्रय-मूल्यस्य भेदोऽयं सहज-मूल्यतः स्मृतः ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
सुरक्षायाः सुसीमान्तः सर्व-दोष-विनाशकः ।
क्रय-मूल्यस्य भेदः अयं सहज-मूल्यतः स्मृतः ॥
अन्वयः (Anvaya):
सुरक्षायाः सुसीमान्तः सर्व-दोष-विनाशकः (भवति)। अयं क्रय-मूल्यस्य सहज-मूल्यतः भेदः स्मृतः।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
सुरक्षायाः (Of safety) सुसीमान्तः (excellent margin) सर्व-दोष-विनाशकः (destroyer of all errors). अयं (This) क्रय-मूल्यस्य (of the purchase price) सहज-मूल्यतः (from the intrinsic value) भेदः (difference/discount) स्मृतः (is considered).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- सर्व-दोष-विनाशकः: सर्वे दोषाः (कर्मधारयः), तेषां विनाशकः (षष्ठी तत्पुरुषः)।
- सहज-मूल्यतः: सहज-मूल्य + तसिल् (पञ्चम्यर्थे)।
भाष्यम् (Commentary): सुरक्षा-सीमान्तः (Margin of Safety) भविष्यस्य अनिश्चितताभ्यः (Unpredictability of the future) रक्षणं करोति 1। सेथ-क्लारमानः (Seth Klarman) वारण-बुफेटः (Warren Buffett) च स्पष्टीकुरुतः यत् क्रय-मूल्यस्य सहज-मूल्यात् न्यूनता (Discount from intrinsic value) एव सर्व-दोष-विनाशकः (Destroyer of all errors) भवति 1। एतत् एव मूल्य-निवेशस्य (Value investing) मूलम् अस्ति 1।
श्लोकः ४ (उपजाति) – ऋणपत्र-विचारः
निषेध-विद्या स हि भाष्यते कैः ।
न तत्र लाभस्य हि वृद्धि-योगः
परन्तु मूलस्य हि रक्षणं तत् ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
ऋणस्य पत्रे खलु यः निवेशः
निषेध-विद्या सः हि भाष्यते कैः ।
न तत्र लाभस्य हि वृद्धि-योगः
परन्तु मूलस्य हि रक्षणं तत् ॥
अन्वयः (Anvaya):
ऋणस्य पत्रे यः निवेशः खलु, सः हि कैः निषेध-विद्या भाष्यते। तत्र लाभस्य वृद्धि-योगः न हि (भवति), परन्तु तत् मूलस्य रक्षणं हि (भवति)।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
ऋणस्य पत्रे (In the bond/debt document) यः (which) निवेशः (investment) खलु (indeed), सः (that) हि (certainly) कैः (by some/the experts) निषेध-विद्या (negative art) भाष्यते (is spoken of). तत्र (There) लाभस्य (of profit) वृद्धि-योगः (connection to increase) न (not) हि (certainly), परन्तु (but) तत् (that) मूलस्य (of the principal) रक्षणं (protection) हि (indeed).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- निषेध-विद्या: निषेधस्य विद्या (षष्ठी तत्पुरुषः)।
- वृद्धि-योगः: वृद्ध्या योगः (तृतीया तत्पुरुषः)।
भाष्यम् (Commentary): ऋणपत्रेषु (Bonds) निवेशः ‘निषेध-विद्या’ (Negative art) इति कथ्यते। हावर्ड-मार्क्सः (Howard Marks) कथयति यत् अत्र लाभस्य वृद्धियोगः (Increase in profit) न भवति, अतः केवलं मूलधनस्य रक्षणम् (Protection of principal) एव मुख्यं लक्ष्यम् अस्ति 1।
श्लोकः ५ (अनुष्टुभ्) – आयव्यय-प्रलेख-विश्लेषणम्
लेखा-माया-विमुक्तोऽसौ यथार्थ-लाभ-दर्शकः ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
आय-व्यय-प्रलेखे तु नकद-प्रवाह-निर्णयः ।
लेखा-माया-विमुक्तः असौ यथार्थ-लाभ-दर्शकः ॥
अन्वयः (Anvaya):
आय-व्यय-प्रलेखे तु नकद-प्रवाह-निर्णयः (कर्तव्यः)। असौ लेखा-माया-विमुक्तः (सन्) यथार्थ-लाभ-दर्शकः (भवति)।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
आय-व्यय-प्रलेखे (In the income and expenditure statement) तु (indeed) नकद-प्रवाह-निर्णयः (determination of cash flow). असौ (This) लेखा-माया-विमुक्तः (free from accounting illusion) यथार्थ-लाभ-दर्शकः (indicator of true profit).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- आय-व्यय-प्रलेखे: आयश्च व्ययश्च (द्वन्द्वः), तयोः प्रलेखः (षष्ठी तत्पुरुषः), तस्मिन्।
- लेखा-माया-विमुक्तः: लेखायाः माया (षष्ठी तत्पुरुषः), तस्याः विमुक्तः (पञ्चमी तत्पुरुषः)।
- यथार्थ-लाभ-दर्शकः: यथार्थः लाभः (कर्मधारयः), तस्य दर्शकः (षष्ठी तत्पुरुषः)।
भाष्यम् (Commentary): आय-व्यय-प्रलेखे (Income statement) लेखा-मायायाः (Accounting illusion) निवारणं कृत्वा मुक्त-नकद-प्रवाहस्य (Free cash flow) विश्लेषणं कर्तव्यम् 1। ग्लेन-ग्रीनबर्गः (Glenn Greenberg) कथयति यत् एतेन एव यथार्थ-लाभस्य (True profit) ज्ञानं भवति 1।
श्लोकः ६ (अनुष्टुभ्) – सन्तुलन-पत्रम्
देयाधिकं यदा तत्र भागं क्रीणीत पण्डितः ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
सन्तुलन-पत्र-मध्ये तु चालू-सम्पत्ति-मूल्यकम् ।
देय-अधिकं यदा तत्र भागं क्रीणीत पण्डितः ॥
अन्वयः (Anvaya):
सन्तुलन-पत्र-मध्ये तु यदा चालू-सम्पत्ति-मूल्यकम् देय-अधिकं (भवेत्), तत्र पण्डितः भागं क्रीणीत।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
सन्तुलन-पत्र-मध्ये (In the middle of the balance sheet) तु (indeed) चालू-सम्पत्ति-मूल्यकम् (current asset value). देय-अधिकं (greater than liabilities) यदा (when), तत्र (there) भागं (share) क्रीणीत (should buy) पण्डितः (the wise man).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- चालू-सम्पत्ति-मूल्यकम्: चालू-सम्पत्तेः मूल्यकम् (षष्ठी तत्पुरुषः)।
- देयाधिकम्: देयात् अधिकम् (पञ्चमी तत्पुरुषः)।
भाष्यम् (Commentary): सन्तुलन-पत्रस्य (Balance sheet) विश्लेषणेन चालू-सम्पत्ति-मूल्यकम् (Net current asset value) ज्ञातुं शक्यते। ब्रूस-ग्रीनवाल्डः (Bruce Greenwald) वदति यत् यदा एतत् देयात् (Total liabilities) अधिकं भवति, तदा सः निवेशः अतीव लाभदायकः भवति 1।
श्लोकः ७ (शार्दूलविक्रीडितम्) – विकल्प-पत्र-दोषः
गुप्तरूपेण करोति दुष्ट-मतिमान् स्वार्थाय सञ्चालकः ।
तत्र क्षीण-बलं हि मूल-धनिकं मत्वा सुविश्लेषकः
तस्माद् दूरमटन् स्व-मूल-धन-रक्षार्थं प्रयत्नो भवेत् ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
यत्र अंशस्य प्रसारणं हि विपणौ तन्त्रैः विकल्पात्मकैः
गुप्त-रूपेण करोति दुष्ट-मतिमान् स्व-अर्थाय सञ्चालकः ।
तत्र क्षीण-बलं हि मूल-धनिकं मत्वा सुविश्लेषकः
तस्मात् दूरम् अटन् स्व-मूल-धन-रक्षार्थं प्रयत्नः भवेत् ॥
अन्वयः (Anvaya):
यत्र विपणौ दुष्ट-मतिमान् सञ्चालकः स्व-अर्थाय विकल्पात्मकैः तन्त्रैः गुप्त-रूपेण अंशस्य प्रसारणं हि करोति, तत्र सुविश्लेषकः मूल-धनिकं क्षीण-बलं मत्वा, तस्मात् दूरम् अटन् स्व-मूल-धन-रक्षार्थं प्रयत्नः भवेत्।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
यत्र (Where) अंशस्य (of the share) प्रसारणं (dilution/expansion) हि (indeed) विपणौ (in the market) तन्त्रैः (by instruments) विकल्पात्मकैः (consisting of options/derivatives) गुप्त-रूपेण (in a hidden form) करोति (does) दुष्ट-मतिमान् (the wicked-minded) स्व-अर्थाय (for self-interest) सञ्चालकः (manager). तत्र (There) क्षीण-बलं (weakened in strength) हि (certainly) मूल-धनिकं (the original shareholder) मत्वा (having considered) सुविश्लेषकः (the good analyst) तस्मात् (from that) दूरम् अटन् (wandering far) स्व-मूल-धन-रक्षार्थं (for the protection of his own principal wealth) प्रयत्नः (effortful) भवेत् (should be).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- विकल्पात्मकैः: विकल्पः आत्मा येषां तानि (बहुव्रीहिः), तैः।
- अंश-प्रसारणम्: अंशानां प्रसारणम् (षष्ठी तत्पुरुषः)।
- स्व-मूल-धन-रक्षार्थम्: स्वस्य मूल-धनम् (कर्मधारयः), तस्य रक्षा (षष्ठी तत्पुरुषः), तस्यै इदम् इति रक्षार्थम्।
भाष्यम् (Commentary): आधुनिक-काले विकल्प-पत्रैः (Derivatives/Options) प्रबन्धकाः (Management) स्वार्थाय अंशस्य प्रसारणं (Equity dilution) कुर्वन्ति। दावीद-अब्राम्सः (David Abrams) स्पष्टीकरोति यत् एतेन मूल-धनिकानां (Original shareholders) बल-क्षयः भवति। सुविश्लेषकः (Good analyst) तादृशात् निवेशात् दूरं तिष्ठेत् 1।
श्लोकः ८ (अनुष्टुभ्) – प्रबन्ध-दोषः
विरोध-भावः सञ्जातः तदा संस्थां परित्यजेत् ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
प्रबन्धकानां स्व-हितं यदा स्यात् भाग-धारकैः ।
विरोध-भावः सञ्जातः तदा संस्थां परित्यजेत् ॥
अन्वयः (Anvaya):
यदा प्रबन्धकानां स्व-हितं (भवति, तदा) भाग-धारकैः (सह) विरोध-भावः सञ्जातः स्यात्। तदा (ताम्) संस्थां परित्यजेत्।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
प्रबन्धकानां (Of the managers) स्व-हितं (self-interest) यदा (when) स्यात् (should be) भाग-धारकैः (with the shareholders). विरोध-भावः (Feeling of conflict) सञ्जातः (is born) तदा (then) संस्थां (the institution/enterprise) परित्यजेत् (one should abandon).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- भाग-धारकैः: भागं धारयन्ति इति भाग-धारकाः (उपपद-तत्पुरुषः), तैः।
- स्व-हितम्: स्वस्य हितम् (षष्ठी तत्पुरुषः)।
भाष्यम् (Commentary): प्रबन्धकानां (Management) भाग-धारकैः (Shareholders) सह यदा विरोध-भावः (Conflicts of interest) भवति, तदा निवेशकेन सा संस्था परित्यक्तव्या (Must be avoided) 1।
श्लोकः ९ (उपजाति) – सङ्कट-निवेशः
मूल्यं यदा नश्यति पत्रकाणाम् ।
धीरो जनस्तत्र च लाभ-हेतोः
कुरुते निवेशं खलु धैर्य-युक्तः ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
विनाश-काले सति सङ्कटेषु
मूल्यं यदा नश्यति पत्रकाणाम् ।
धीरः जनः तत्र च लाभ-हेतोः
कुरुते निवेशं खलु धैर्य-युक्तः ॥
अन्वयः (Anvaya):
सङ्कटेषु सति विनाश-काले यदा पत्रकाणाम् मूल्यं नश्यति, तत्र धीरः जनः धैर्य-युक्तः (सन्) लाभ-हेतोः खलु निवेशं कुरुते।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
विनाश-काले (In the time of destruction/bankruptcy) सति (being) सङ्कटेषु (in crises) मूल्यं (value) यदा (when) नश्यति (is destroyed) पत्रकाणाम् (of the securities/bonds). धीरः (The wise/brave) जनः (person) तत्र (there) च (and) लाभ-हेतोः (for the sake of profit) कुरुते (does) निवेशं (investment) खलु (indeed) धैर्य-युक्तः (endowed with patience).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- विनाश-काले: विनाशस्य कालः (षष्ठी तत्पुरुषः), तस्मिन्।
- धैर्य-युक्तः: धैर्येण युक्तः (तृतीया तत्पुरुषः)।
भाष्यम् (Commentary): सङ्कट-काले (Distressed times) यदा प्रतिभूतीनां मूल्यं नश्यति, तदा धीरः जनः स्व-धैर्येण न्यून-मूल्येन पत्राणि क्रीणाति। एज्रा-मेर्किनः (J. Ezra Merkin) एतत् समर्थयति यत् एषः एव उत्तमः निवेशः (Distressed investing) अस्ति 1।
श्लोकः १० (वसन्ततिलका) – वैश्विक-निवेशः शाश्वत-मार्गश्च
मुद्रा-विभेद-विधि-भेद-भयं तदा स्यात् ।
किन्तु स्वभाव-नियमो न हि याति नाशं
शाश्वत-पथोऽयं ग्रहाम-दोद-प्रणीतः ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
देशान्तरेषु खलु याति यदा निवेशः
मुद्रा-विभेद-विधि-भेद-भयं तदा स्यात् ।
किन्तु स्वभाव-नियमः न हि याति नाशं
शाश्वत-पथः अयं ग्रहाम-दोद-प्रणीतः ॥
अन्वयः (Anvaya):
यदा निवेशः देशान्तरेषु याति, तदा खलु मुद्रा-विभेद-विधि-भेद-भयं स्यात्। किन्तु स्वभाव-नियमः न हि नाशं याति, अयं ग्रहाम-दोद-प्रणीतः शाश्वत-पथः (अस्ति)।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
देशान्तरेषु (In other countries/global markets) खलु (indeed) याति (goes) यदा (when) निवेशः (investment) मुद्रा-विभेद-विधि-भेद-भयं (fear of currency difference and legal difference) तदा (then) स्यात् (should be). किन्तु (But) स्वभाव-नियमः (the law of human nature) न (not) हि (certainly) याति नाशं (goes to destruction/perishes) शाश्वत-पथः (eternal path) अयं (this) ग्रहाम-दोद-प्रणीतः (composed by Graham and Dodd).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- देशान्तरेषु: अन्यः देशः देशान्तरम् (मयूरव्यंसकादि-समासः), तेषु।
- मुद्रा-विभेद-विधि-भेद-भयम्: मुद्रायाः विभेदः (षष्ठी तत्पुरुषः), विधेः भेदः (षष्ठी तत्पुरुषः), तयोः भयम्।
- ग्रहाम-दोद-प्रणीतः: ग्रहाम-दोदाभ्यां प्रणीतः (तृतीया तत्पुरुषः)।
भाष्यम् (Commentary): वैश्विक-निवेशे (Global value investing) मुद्रा-विभेद-विधि-भेद-भयं (Currency and legal risks) भवति इति थामस-रूसोः (Thomas Russo) कथयति 1। परन्तु मानव-स्वभावः (Human nature) न परिवर्तते, अतः ग्रहाम-दोद-निर्मितः अयं पन्थाः शाश्वतः (Timeless) अस्ति 1।
श्लोकः ११ (अनुष्टुभ्) – मूल्य-पाश-वर्जनम्
सङ्कटं च विनाशाख्यं दृष्ट्वा दूरं विवर्जयेत् ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
मूल्य-पाशं परित्यज्य कुर्यात् गुण-परीक्षणम् ।
सङ्कटं च विनाश-आख्यं दृष्ट्वा दूरं विवर्जयेत् ॥
अन्वयः (Anvaya):
मूल्य-पाशं परित्यज्य गुण-परीक्षणम् कुर्यात्। विनाश-आख्यं सङ्कटं च दृष्ट्वा दूरं विवर्जयेत्।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
मूल्य-पाशं (Value trap) परित्यज्य (having abandoned) कुर्यात् (should do) गुण-परीक्षणम् (quality check). विनाश-आख्यं (named destruction/insolvency) सङ्कटं (distress) च (and) दृष्ट्वा (having seen) दूरं (far) विवर्जयेत् (should avoid).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- मूल्य-पाशम्: मूल्यस्य पाशः (षष्ठी तत्पुरुषः)।
- गुण-परीक्षणम्: गुणानां परीक्षणम् (षष्ठी तत्पुरुषः)।
भाष्यम् (Commentary): “सक्रिय-मूल्य-निवेशः” (Active Value Investing) इति नूतन-पत्रानुसारं, यद्यपि न्यून-मूल्य-युक्ताः (Cheap valuation) संस्थाः आकर्षकाः भवेयुः, तथापि ताः सर्वाः न लाभप्रदाः 1। तासां काश्चन “मूल्य-पाशाः” (Value traps) भवन्ति यतः तासां गुणवत्ता (Quality) न्यूना भवति, ताः सङ्कट-ग्रस्ताः (Distress) च सन्ति 1। पण्डितः गुणवत्ता-परीक्षणं (Quality screen) कुर्यात् येन एतादृशाः सङ्कट-ग्रस्ताः संस्थाः त्यक्तुं शक्यन्ते 1।
श्लोकः १२ (अनुष्टुभ्) – आधुनिक-भाष्यम्
आधुनिकैः सुधीभिस्तु बुफेटाद्यैः प्रमाणिताः ॥
पदच्छेदः · अन्वयः · शब्दार्थः · व्याकरण-व्युत्पत्तिः · भाष्यम्
पदच्छेदः (Padaccheda):
काल-भेदे अपि सिद्धान्ताः ग्राहाम-दोद-निर्मिताः ।
आधुनिकैः सुधीभिः तु बुफेट-आद्यैः प्रमाणिताः ॥
अन्वयः (Anvaya):
काल-भेदे अपि ग्राहाम-दोद-निर्मिताः सिद्धान्ताः आधुनिकैः बुफेट-आद्यैः सुधीभिः तु प्रमाणिताः (सन्ति)।
शब्दार्थः (Śabdārtha):
काल-भेदे (in difference of time) अपि (even) ग्राहाम-दोद-निर्मिताः (created by Graham and Dodd) सिद्धान्ताः (principles) आधुनिकैः (by modern) बुफेट-आद्यैः (Buffett, etc.) सुधीभिः (wise men) तु (indeed) प्रमाणिताः (proven/validated).
व्याकरण-व्युत्पत्तिः (Vyākaraṇa-vyutpatti):
- काल-भेदे: कालस्य भेदः (षष्ठी तत्पुरुषः)।
- ग्राहाम-दोद-निर्मिताः: ग्राहाम-दोदाभ्यां निर्मिताः (तृतीया तत्पुरुषः)।
भाष्यम् (Commentary): वारण-बुफेटः (Warren Buffett), सेथ-क्लारमानः (Seth Klarman) इत्यादिभिः आधुनिक-निवेशकैः (Modern investors) स्पष्टीकृतं यत् ग्राहाम-दोद-महोदययोः सिद्धान्ताः अद्यापि अत्यन्तं प्रासंगिकाः (Highly relevant) सन्ति 1। यद्यपि विपणौ (Markets) बहवः परिवर्तनाः जाताः, तथापि मूल्य-निवेशस्य (Value investing) मूल-तत्त्वानि न परिवर्तितानि 1।
उपसंहारः
उपसंहारः (Conclusion)
अनेन प्रकारेण ग्राहाम-दोद-महोदययोः (Graham and Dodd) वित्तीय-सिद्धान्ताः संस्कृत-शास्त्र-रूपेण (Sanskrit Treatise) संकलिताः सन्ति 1। यावत् विपणौ (Market) मानवानां भावनाः (Human emotion) कार्यं कुर्वन्ति, तावत् एते सिद्धान्ताः मूलधनस्य रक्षणार्थं (Preservation of principal) लाभार्थं च उपयोगिनः भविष्यन्ति 1। “मूल्य-पाश-वर्जनम्” (Avoiding Value Traps) इत्यादीनां नूतन-सिद्धान्तानां समावेशेन अयं प्रबन्धः इदानीं सम्पूर्णः अस्ति 1।
Works cited
- Benjamin Graham, David Dodd, Warren Buffett - Security Analysis-McGraw-Hill (2008).pdf
-
investment - Sanskrit Dictionary Kosha.App (KST), accessed April 3, 2026, https://kosha.sanskrit.today/word/en/investment - Sanskrit - Dictionary, accessed April 3, 2026, https://www.learnsanskrit.cc/translate?search=Investment&dir=es
- ASHTA-STAMBHA: A Sanskrit-Inspired Eight-Pillar Security Framework for Agricultural Information Systems - ResearchGate, accessed April 3, 2026, https://www.researchgate.net/publication/398728302_ASHTA-STAMBHA_A_Sanskrit-Inspired_Eight-Pillar_Security_Framework_for_Agricultural_Information_Systems
- Shaastra Neeti, Shastra Neeti: The Ancient Roots of Indian Strategic Thought, accessed April 3, 2026, https://www.orfonline.org/research/shaastra-neeti-shastra-neeti-the-ancient-roots-of-indian-strategic-thought
- Root Search - Sanskrit Dictionary, accessed April 3, 2026, https://www.sanskritdictionary.com/?q=bad&lang=en&iencoding=&action=Search
- My learnings from “The Dhandho Investor”, accessed April 3, 2026, https://vmayakumar.wordpress.com/2015/09/20/my-learnings-from-the-dhando-investor/
- Financial Terms In Sanskrit: A Comprehensive Guide - Broadwayinfosys, accessed April 3, 2026, https://ftp.broadwayinfosys.com/blog/financial-terms-in-sanskrit-a-comprehensive-guide-1767647683
- Glossary of Investing Terms - Investment Company Institute, accessed April 3, 2026, https://www.ici.org/fb-glossary
- Glossary of Financial Terms - APA Services, accessed April 3, 2026, https://www.apaservices.org/practice/business/finances/glossary