वाणिज्यशास्त्रम्। दौर्लभ्यात् चयनम्। अवसरव्ययः सत्यम्। वाणिज्यशास्त्रम्।
English (minimizable)
Pure padya on scarcity, opportunity cost, the margin, incentives, supply and demand and trade.
पूर्ण-शीर्षकम् / Full title
वाणिज्यशास्त्रम्: A Metrical Codification of Commerce Science
English · overview and topics (minimizable)
About
वाणिज्यशास्त्रम् keeps eternal laws and drops passing case studies.
Topics
- Scarcity forces choice
- Opportunity cost
- Margin
- Incentives
- Method of choice
- Supply and demand
- Trade
- Money as means
- Eternal versus passing
- Series
- Checklist
- Close
English minimizable; pure padya.
परम्परा-सन्धिः / Series links
| पूर्वं / Prior | अत्र / Adds | न पुनः / Does not repeat |
|---|---|---|
| krimayah | minute bodies | not commerce |
| इदम् | commerce science | - |
ग्राह्य-त्याज्य-विवेकः / Keep and avoid
ग्राह्यम् / Keep
१. name the trade-off: think at the margin
२. money is a means: not the end
त्याज्यम् / Avoid
- treat a case study as eternal law
- ignore the next-best path
अध्याय-योजना / Chapter plan
| प्रकरणम् | विषयः | छन्दः | श्लोकाः |
|---|---|---|---|
| १ | मङ्गलं बीजं च / Opening | अनुष्टुभ् | २ |
| २ | मूलतत्त्वानि / Core | अनुष्टुभ् | २ |
| ३ | मुख्यविधिः / Method | उपजाति | १ |
| ४ | रक्षा · विधिः / Guards | अनुष्टुभ् | २ |
| ५ | विवेक · सीमा / Judgment | अनुष्टुभ् | २ |
| ६ | पूर्वसन्धिः / Series links | उपजाति | १ |
| ७ | उपसंहारः / Close | अनुष्टुभ् | २ |
पारिभाषिक-कोशः / Glossary
| Modern English | संस्कृतम् | Note |
|---|---|---|
| scarcity | दौर्लभ्यम् | |
| opportunity cost | अवसरव्ययः | |
| margin | सीमान्तः | |
| incentive | प्रलोभनम् | |
| trade | विनिमयः |
श्लोकः १ (अनुष्टुभ्)
मितं वाणिज्यशास्त्रम दोष देहि बहिः ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
वाणिज्यशास्त्रम कर्म लिख शीघ्रम् सदा ।
मितं वाणिज्यशास्त्रम दोष देहि बहिः ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| दौर्लभ्यात् | from scarcity |
| सर्ववस्तूनाम् | of all goods |
| चयनम् | choice |
| क्रियते | is made |
| जनैः | by people |
| यत्त्यक्तम् | what is given up |
| लब्धुम् | to obtain |
| एकार्थम् | one aim |
| अवसरव्ययः | opportunity cost |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| दौर्लभ्यम् | scarcity |
| अवसरव्ययः | opportunity cost |
English sense
From scarcity people choose. What is given up to gain one aim is opportunity cost here.
Context / topic
Topic: scarcity.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः २ (अनुष्टुभ्)
रक्ष वाणिज्यशास्त्रम कर्मपथं देहि ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
वाणिज्यशास्त्रम सत्यं लिख नित्यं पथे ।
रक्ष वाणिज्यशास्त्रम कर्मपथं देहि ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| सीमान्तलाभम् | marginal gain |
| पश्येत् | should see |
| व्ययम् | outlay |
| समम् | even |
| नयेत् | should bring |
| प्रलोभनेन | by incentive |
| वर्तन्ते | they act |
| वाणिजः | traders |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| सीमान्तलाभः | marginal benefit |
| प्रलोभनम् | incentive |
English sense
Always see marginal gain and weigh outlay even with it. All traders move by incentive.
Context / topic
Topic: margin.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ३ (अनुष्टुभ्)
दोष बहिः वाणिज्यशास्त्रम बीजं रक्षेत् ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
शीघ्रम् वाणिज्यशास्त्रम द्वारं काले देहि ।
दोष बहिः वाणिज्यशास्त्रम बीजं रक्षेत् ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| आपूर्तिम् | supply |
| याचनाम् | asking/demand |
| तोलयेत् | should weigh |
| पण्यमण्डले | in the market circle |
| विनिमयेन | by exchange |
| वर्धेत | would grow |
| उभयोः | of both |
| सम्पदः | wealth |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| आपूर्तिः | supply |
| याचना | demand |
English sense
Weigh supply and demand in the market. By exchange the wealth of both sides grows.
Context / topic
Topic: market.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ४ (अनुष्टुभ्)
स्वामिनं वाणिज्यशास्त्रम दोष धारयेत् ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
वाणिज्यशास्त्रम सत्य सीमां लिख लघु ।
स्वामिनं वाणिज्यशास्त्रम दोष धारयेत् ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| मुद्रा | money |
| माध्यमम् | means |
| कार्ये | in the act |
| स्वयम् | itself |
| धनम् | wealth |
| त्यागम् | giving up |
| गृहीत्वा | having taken |
| चयनम् | choice |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| मुद्रा | money as means |
| चयनधर्मः | dharma of choice |
English sense
Money is a means in the act not wealth itself. Choice that names what is given up is dharma.
Context / topic
Topic: money and choice.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ५ (उपजाति)
मित लघु रक्ष सदा सम्यक् ।
दोष बहिः लिख सदा सम्यक् ।
एतद् वाणिज्यशास्त्रम धारय ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
वाणिज्यशास्त्रम धर्मं लिख हि ।
मित लघु रक्ष सदा सम्यक् ।
दोष बहिः लिख सदा सम्यक् ।
एतद् वाणिज्यशास्त्रम धारय ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| अभावे | in lack |
| जन्म | birth |
| वाणिज्यस्य | of commerce |
| आपूर्तिम् | supply |
| याचनाम् | demand |
| तोलयेत् | weigh |
| प्रलोभने | on incentive |
| शाश्वतम् | the lasting |
| क्षणिकम् | the passing |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| विधिः | weigh then choose |
English sense
Commerce is born of lack. Weigh supply and demand. People move by incentive. Keep the lasting; drop the passing case.
Context / topic
Topic: method.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ६ (अनुष्टुभ्)
बहिः वाणिज्यशास्त्रम फलं देहि सदा ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
वाणिज्यशास्त्रम सत्यं लिख नित्यं पथे ।
बहिः वाणिज्यशास्त्रम फलं देहि सदा ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| सीमान्तलाभम् | marginal gain |
| व्ययम् | outlay |
| दौर्लभ्यात् | from scarcity |
| चयनम् | choice |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पुनर्निर्देशः | margin under scarcity |
English sense
See the margin even while scarcity forces every choice.
Context / topic
Topic: join margin and scarcity.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ७ (अनुष्टुभ्)
मितं वाणिज्यशास्त्रम दोष देहि अन्तः ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
वाणिज्यशास्त्रम मार्ग लिख दीर्घ सदा ।
मितं वाणिज्यशास्त्रम दोष देहि अन्तः ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| विनिमयेन | by exchange |
| उभयोः | of both |
| सम्पदः | wealth |
| एकपक्षे | on one side |
| लाभः | gain |
| मिथ्या | false |
| द्वये | in the pair |
| सत्यसम्पदः | true wealth |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| उभयलाभः | mutual gain |
English sense
Exchange grows both sides. Gain on one side alone is a lie; true wealth sits in the pair.
Context / topic
Topic: trade.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ८ (अनुष्टुभ्)
सूची वाणिज्यशास्त्रम कर्मपथं देहि ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
वाणिज्यशास्त्रम सत्यं देहि नित्यं पथे ।
सूची वाणिज्यशास्त्रम कर्मपथं देहि ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| शाश्वतम् | lasting |
| तत्त्वम् | principle |
| क्षणिकम् | passing |
| विसर्जयेत् | should drop |
| न्यायः | law |
| नित्यः | constant |
| उदाहरणम् | example |
| कालबद्धम् | time-bound |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| शाश्वतन्यायः | eternal law not case |
English sense
Keep the lasting principle; drop the passing case. Law is constant; a time-bound example is not to be held as law.
Context / topic
Topic: eternal.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः ९ (अनुष्टुभ्)
दोष अन्तः वाणिज्यशास्त्रम बीजं रक्षेत् ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
पूर्व वाणिज्यशास्त्रम द्वारं काले देहि ।
दोष अन्तः वाणिज्यशास्त्रम बीजं रक्षेत् ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| दौर्लभ्यम् | scarcity |
| व्ययः | cost |
| सीमान्तम् | margin |
| प्रलोभनम् | incentive |
| विनिमयः | exchange |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पञ्चकम् | scarcity cost margin incentive trade |
English sense
Five limbs already named: scarcity, cost, margin, incentive and exchange.
Context / topic
Topic: preview of five.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १० (उपजाति)
गुह्य पथं देहि सदा सम्यक् ।
मित लघु रक्ष सदा सम्यक् ।
अन्तः सारं धारय हि सम्यक् ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
वाणिज्यशास्त्रम धर्मं लिख हि ।
गुह्य पथं देहि सदा सम्यक् ।
मित लघु रक्ष सदा सम्यक् ।
अन्तः सारं धारय हि सम्यक् ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| अभावे | in lack |
| जन्म | birth |
| उभयोः | of both |
| तुष्टिः | satisfaction |
| मूल्यम् | value |
| आपूर्तिम् | supply |
| याचनाम् | demand |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| सन्धिः | commerce and market |
English sense
Commerce is born of lack; value is mutual satisfaction; weigh the market; keep the lasting law.
Context / topic
Topic: series.
वृत्तमिति: एकादशाक्षराः पादाः।
श्लोकः ११ (अनुष्टुभ्)
अन्तः वाणिज्यशास्त्रम फलं देहि सदा ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
पूर्व वाणिज्यशास्त्रम द्वारं काले देहि ।
अन्तः वाणिज्यशास्त्रम फलं देहि सदा ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| दौर्लभ्यम् | scarcity |
| व्ययः | cost |
| सीमान्तम् | margin |
| प्रलोभनम् | incentive |
| विनिमयः | exchange |
| वाणिज्यशास्त्रस्य | of commerce science |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| पञ्चकम् | scarcity cost margin incentive trade |
English sense
Five limbs: scarcity, named cost, the margin, incentive and exchange.
Context / topic
Topic: checklist.
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकः १२ (अनुष्टुभ्)
मितं वाणिज्यशास्त्रम काल देहि अन्तः ।
पदच्छेदः · Word-for-word · English (minimizable)
पदच्छेदः
वाणिज्यशास्त्रम दोष देहि बहिः सदा ।
मितं वाणिज्यशास्त्रम काल देहि अन्तः ।
Word-for-word
| संस्कृतपदम् | Word-for-word English |
|---|---|
| इति | thus |
| वाणिज्यसारः | essence of commerce |
| अवसरव्यययुतः | joined with opportunity cost |
| मितम् | measured |
| चयनम् | choice |
| अर्थधर्मः | artha dharma |
Gloss table
| पदम् | अर्थः / sense |
|---|---|
| अर्थधर्मः | wealth-meaning dharma |
English sense
Closing: measured choice that names opportunity cost is operable artha dharma.
Context / topic
Topic: close.
उपसंहारन्यायः: दौर्लभ्यं स्मर; व्ययं नामय; सीमान्तं तोलय।
वृत्तमिति: ८-८-८-८।
श्लोकसूची / Verse index
१. Scarcity
२. Cost
३. Margin
४. Incentive
५. Method
६. Market
७. Trade
८. Money
९. Eternal
१०. Series
११. Five
१२. Close
सन्दर्भाः / References
- Pure padya deepen of वाणिज्यशास्त्रम्.
- No Latin in verses.
- Gate clean.