Krimi-gaṇita-śāstram

      <p class="translation-label"><strong>Translation:</strong></p>
      <p>Whatever gross thing is conceived, such as the body etc., O King, all that is, in the highest truth, an aggregate of subtle parts.</p>

    </div>
  </div>
</div>

<div class="verse-card">
  <h3 class="verse-number">Verse 21</h3>
  
  <p class="verse-meter"><span class="text-muted">शार्दूलविक्रीडितम् · Śārdūlavikrīḍitam</span></p>
  <div class="sanskrit-text">सूक्ष्मभागः स्वयं राजन् बहुधा भिद्यते पुनः ।<br /> यत्रैकः सन् द्विधाभूत्वा विश्वं व्याप्नोति लीलया ॥ २१॥</div>
  <p class="padachheda-label">Padachheda</p>
  <div class="padachheda-block">सूक्ष्म-भागः | स्वयम् | राजन् | बहुधा | भिद्यते | पुनः |<br /> यत्र | एकः | सन् | द्विधा-भूत्वा | विश्वम् | व्याप्नोति | लीलया ||</div>
  <div class="translation-block">
    <div class="prose-text" markdown="1">
      <p class="translation-label"><strong>Translation:</strong></p>
      <p>The subtle part itself, O King, divides again in manifold ways, where being one, it becomes twofold and effortlessly pervades the universe.</p>

    </div>
  </div>
</div>

<div class="verse-card">
  <h3 class="verse-number">Verse 22</h3>
  
  <p class="verse-meter"><span class="text-muted">शार्दूलविक्रीडितम् · Śārdūlavikrīḍitam</span></p>
  <div class="sanskrit-text">सूक्ष्मबीजमिदं यथा हि गणिते बीजाभिधानं परं<br /> यस्माज्जायत इत्थमेव जगतां विस्तारसङ्कोचने ।<br /> देहे व्याधिकरे तथा गणितके तत्त्वं हि तद्ब्रह्मणः<br /> सूक्ष्मं सूक्ष्मतरं परं प्रकटयत्येकं पृथक्त्वे स्थितम् ॥ २२॥</div>
  <p class="padachheda-label">Padachheda</p>
  <div class="padachheda-block">सूक्ष्म-बीजम् | इदम् | यथा | हि | गणिते | बीज-अभिधानम् | परम् |<br /> यस्मात् | जायते | इति | एवम् | जगताम् | विस्तार-सङ्कोचने |<br /> देहे | व्याधि-करे | तथा | गणितके | तत्त्वम् | हि | तत् | ब्रह्मणः |<br /> सूक्ष्मम् | सूक्ष्म-तरम् | परम् | प्रकटयति | एकम् | पृथक्त्वे | स्थितम् ||</div>
  <div class="translation-block">
    <div class="prose-text" markdown="1">
      <p class="translation-label"><strong>Translation:</strong></p>
      <p>This subtle seed (germ), just as in mathematics it is called the “seed” (bīja, i.e., the germ of a function), from which the expansion and contraction of worlds arise; similarly in the disease‑causing body and in mathematics, that indeed is the principle of Brahman (the ultimate reality). It reveals the One, existing in multiplicity, as the subtlest of the subtle.</p>

    </div>
  </div>
</div>

<div class="verse-card">
  <h3 class="verse-number">Verse 23</h3>
  
  <p class="verse-meter"><span class="text-muted">अनुष्टुप् · Anuṣṭubh</span></p>
  <div class="sanskrit-text">यथा गणितशास्त्रेऽस्मिन् सूक्ष्मं बीजं प्रकीर्तितम् ।<br /> तद्वदेव कृमीणां च बीजं व्याधेः प्रवर्तकम् ॥ २३॥</div>
  <p class="padachheda-label">Padachheda</p>
  <div class="padachheda-block">यथा | गणित-शास्त्रे | अस्मिन् | सूक्ष्मम् | बीजम् | प्रकीर्तितम् |<br /> तद्वत् | एव | कृमीणाम् | च | बीजम् | व्याधेः | प्रवर्तकम् ||</div>
  <div class="translation-block">
    <div class="prose-text" markdown="1">
      <p class="translation-label"><strong>Translation:</strong></p>
      <p>Just as in this science of mathematics the subtle “seed” (germ of a function) is proclaimed, exactly so is the seed of germs the instigator of disease.</p>

    </div>
  </div>
</div>

<div class="verse-card">
  <h3 class="verse-number">Verse 24</h3>
  
  <p class="verse-meter"><span class="text-muted">अनुष्टुप् · Anuṣṭubh</span></p>
  <div class="sanskrit-text">स्थूलं दृश्यं च यत्किञ्चित् तस्य मूलं हि सूक्ष्मकम् ।<br /> सूक्ष्माच्च स्थूलमुत्पन्नं गणितेऽपि च दृश्यते ॥ २४॥</div>
  <p class="padachheda-label">Padachheda</p>
  <div class="padachheda-block">स्थूलम् | दृश्यम् | च | यत् | किञ्चित् | तस्य | मूलम् | हि | सूक्ष्मकम् |<br /> सूक्ष्मात् | च | स्थूलम् | उत्पन्नम् | गणिते | अपि | च | दृश्यते ||</div>
  <div class="translation-block">
    <div class="prose-text" markdown="1">
      <p class="translation-label"><strong>Translation:</strong></p>
      <p>Whatever gross visible thing exists, its root is indeed the subtle; from the subtle the gross arises, and this is also observed in mathematics.</p>

    </div>
  </div>
</div>

<div class="verse-card">
  <h3 class="verse-number">Verse 25</h3>
  
  <p class="verse-meter"><span class="text-muted">अनुष्टुप् · Anuṣṭubh</span></p>
  <div class="sanskrit-text">एवं सूक्ष्ममहद्भावो गणितागमगोचरः ।<br /> व्याधिबीजं तथा राजन् द्वयमेकतया स्थितम् ॥ २५॥</div>
  <p class="padachheda-label">Padachheda</p>
  <div class="padachheda-block">एवम् | सूक्ष्म-महत्-भावः | गणित-आगम-गोचरः |<br /> व्याधि-बीजम् | तथा | राजन् | द्वयम् | एकतया | स्थितम् ||</div>
  <div class="translation-block">
    <div class="prose-text" markdown="1">
      <p class="translation-label"><strong>Translation:</strong></p>
      <p>Thus the relationship of subtle and gross falls within the domain of mathematical tradition. In the same way, the seed of disease, O King, these two are established as one.</p>

    </div>
  </div>
</div>

<hr class="section-end-rule" />